Çocukla Kişisel İlişki Kurulması Davası 2026: Görüşme Düzeni ve Yargıtay Kriterleri

Çocukla kişisel ilişki kurulması davası, velayet kendisinde olmayan ebeveynin çocukla görüşme, telefonla iletişim ve tatil dönemlerinde birlikte vakit geçirme haklarının düzenlenmesi için Türk Medeni Kanunu m. 323 uyarınca aile mahkemesinde açılan davadır. Boşanma davasıyla birlikte düzenlenebileceği gibi, sonradan ayrı bir dava ile yeniden belirlenmesi de mümkündür. 2026 yılında Yargıtay'ın yerleşik uygulamasına göre ayın 1. ve 3. hafta sonu, dini bayramların 2. günü ve yaz tatilinin bir kısmı standart görüşme düzeni olarak benimsenmektedir. Bu rehberde çocukla kişisel ilişki kurulması davasının açılma şartları, görüşme düzeninin nasıl belirleneceği, üçüncü kişilerin (büyükanne-büyükbaba) hakları ve Yargıtay kriterleri detaylı şekilde açıklanmaktadır.

Kişisel İlişki Hakkı Nedir? (TMK 323)

Kişisel ilişki hakkı, velayet kendisinde olmayan ebeveynin çocukla bağını sürdürebilmesi için tanınan temel haktır. TMK m. 323: "Ana ve babadan her biri, velayeti altında bulunmayan veya kendisine bırakılmayan çocuk ile uygun kişisel ilişki kurulmasını isteme hakkına sahiptir." Bu hak, sadece ebeveynin değil aynı zamanda çocuğun da hakkıdır.

Kişisel ilişki kapsamı şunları içerir:

• Yüz yüze görüşme: Belirli günlerde ziyaret ve birlikte vakit geçirme,
• Telefonla görüşme: Düzenli telefon iletişimi,
• Görüntülü görüşme: Video aracılığıyla iletişim,
• Yatılı kalma: Hafta sonu veya tatillerde geceleme,
• Tatil paylaşımı: Bayram, yarıyıl ve yaz tatili düzenlemesi,
• Mektup-mesaj iletişimi: Yazılı haberleşme.

Davayı Kimler Açabilir?

Çocukla kişisel ilişki kurulması davasını açabilecek kişiler:

Birincil Hak Sahipleri

• Velayet kendisinde olmayan ebeveyn: En yaygın başvurucu,
• Evlilik dışı çocuğun babası: Tanıma veya babalık hükmü sonrası,
• Velayet hakkı kaldırılan ebeveyn: TMK m. 348'e göre,
• Ayrılık halinde her iki eş: Mahkemece geçici düzenleme istenebilir.

İstisnai Hak Sahipleri (TMK 325)

• Büyükanne ve büyükbaba (dede-nine),
• Kardeşler,
• Hala, teyze, dayı, amca,
• Üvey anne-baba,
• Çocuğa fiilen bakmış kişiler.

Üçüncü kişilerin başvurusu için "olağanüstü hallerin varlığı" gerekir. Olağanüstü hal; ebeveynin vefatı, tutukluluğu, ağır hastalığı, yurt dışında yaşaması gibi durumları kapsar.

Standart Görüşme Düzeni

Yargıtay'ın yerleşik uygulamasında benimsenen standart görüşme düzeni şu şekildedir:

Hafta Sonu Görüşmeleri

• Ayın 1. ve 3. hafta sonu: Cumartesi 09:00 - Pazar 18:00 (yatılı),
• Ayın her hafta sonu: Yakın mesafe için,
• Ayda 1 hafta sonu: Uzak mesafe veya küçük çocuk için,
• Sadece gündüz: Emzirme döneminde veya çok küçük çocuklarda.

Hafta İçi Görüşme

Yargıtay bazı kararlarında çarşamba günü saat 17:00-20:00 arası hafta içi görüşme de düzenleyebilmektedir. Bu uygulama özellikle:

• Ebeveynler aynı şehirde yaşıyorsa,
• Çocuğun eğitimi aksamayacaksa,
• Çocuk küçük yaştaysa ve sürekli temas gerekiyorsa,
• Kişisel ilişki güçlendirilmek isteniyorsa

tercih edilmektedir.

Telefon ve Görüntülü Görüşme

Her gün belirli saatler arası (genellikle 19:00-20:00) çocuğun ebeveynle telefon veya görüntülü görüşmesi düzenlenebilir. Bu husus özellikle uzun mesafeli ebeveynler için kritiktir.

Bayram ve Tatil Düzenlemesi

Yargıtay'ın yerleşik içtihadına göre tatil düzenlemesi:

Dini Bayramlar

• Ramazan Bayramı: 2. günü saat 09:00 - 3. günü 18:00,
• Kurban Bayramı: 2. günü saat 09:00 - 4. günü 18:00,
• Dönüşümlü uygulama: Çift yıllarda bir ebeveyn, tek yıllarda diğer ebeveyn.

Resmi Tatiller ve Özel Günler

• 23 Nisan: Çocuk bayramı tek gün velayeti olmayan ebeveynle,
• Yılbaşı: Dönüşümlü olarak,
• Doğum günleri: Saatlik görüşme veya tam gün,
• Babalar/Anneler Günü: Velayeti olmayan ebeveyne öncelik.

Yarıyıl ve Yaz Tatili

• Yarıyıl tatili: İlk hafta veya yarısı velayeti olmayan ebeveynle,
• Yaz tatili: Genelde Temmuz ayının tamamı (1 Temmuz - 31 Temmuz) velayeti olmayan ebeveynle,
• Uzak mesafe: Yaz tatili daha uzun süreli olabilir (2 ay),
• Yurt dışı: Bayramlar yerine yıllık tek seferlik uzun ziyaret.

Yaş Gruplarına Göre Görüşme

Çocuğun yaşına göre kişisel ilişki düzenlemesi farklılık gösterir:

0-3 Yaş (Bebeklik Dönemi)

• Saatlik görüşmeler tercih edilir (2-4 saat),
• Yatılı kalma genellikle düzenlenmez,
• Anne yanında veya nötr alanda görüşme,
• Emzirme dönemi için özel düzenleme,
• Sıklık yüksek (haftada 2-3 kez).

3-6 Yaş (Okul Öncesi)

• Hafta sonu yatılı görüşme başlayabilir,
• Saatler sınırlı tutulur (cumartesi 10:00-18:00),
• Yaz tatilinin bir kısmı,
• Düzenli rutin önemli.

6-12 Yaş (Okul Çağı)

• Standart hafta sonu düzeni (cumartesi-pazar),
• Yarıyıl ve yaz tatilinin tamamı,
• Çocuğun eğitim programına saygı,
• Hobi ve sosyal aktiviteler dikkate alınır.

12-18 Yaş (Ergenlik)

• Çocuğun görüşü belirleyici hale gelir,
• Çocuğun sosyal yaşamı dikkate alınır,
• Esnek ve karşılıklı anlaşmaya dayalı düzen,
• Görüşme zorunluluğu yumuşatılabilir.

Üçüncü Kişilerin Hakkı (Dede-Nine)

TMK m. 325 büyükanne ve büyükbabanın torunlarıyla kişisel ilişki kurma hakkını düzenler. Bu hak özellikle şu durumlarda gündeme gelir:

• Anne veya babanın vefatı: Vefat eden ebeveynin tarafında dede-nine ile bağ kurma,
• Boşanma sonrası kopma: Velayet alan ebeveynin diğer aileye engel olması,
• Ebeveynin tutukluluğu: İletişim aracılığıyla aile bağının korunması,
• Yurt dışında yaşayan ebeveyn: Türkiye'deki aile bağı.

Olağanüstü Hal Şartı

Üçüncü kişilerin başvurusunda "olağanüstü hallerin varlığı" gerekir. Salt akrabalık ilişkisi yeterli değildir; çocuğun yararı açısından bu ilişkinin önemli olduğu kanıtlanmalıdır. Sosyal inceleme raporu hazırlanır.

Görüşme Sıklığı

Üçüncü kişilerle görüşme genellikle daha sınırlı tutulur:

• Ayda 1 kez 4-6 saat,
• Bayramların belirli günleri,
• Yaz tatilinin 1-2 haftası,
• Telefonla periyodik iletişim.

Yeniden Düzenleme Davası

Mevcut kişisel ilişki düzeninin çocuğun yararına aykırı hale gelmesi durumunda kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi davası açılabilir. Bu dava ayrı bir dava olup, velayet değişikliği davasından farklıdır.

Yeniden Düzenleme Sebepleri

• Çocuğun yaşının büyümesi (örneğin 3 yaşından 7 yaşına),
• Çocuğun okul düzeninin değişmesi,
• Ebeveynlerden birinin başka şehre taşınması,
• Çocuğun sağlık durumunun değişmesi,
• Bir ebeveynin sürekli ihlal etmesi,
• Çocuğun ruhsal travma yaşaması,
• Ebeveynlerden birinin yeni evliliği.

Dava Süreci

• Yetkili mahkeme: Çocuğun yerleşim yeri aile mahkemesi,
• Harç: 2026 yılı tarifesine göre nispi harç,
• Süre: Genellikle 4-8 ay,
• Deliller: Sosyal inceleme raporu, tanık beyanları, uzman görüşü,
• Çocuğun dinlenmesi: 8 yaş üzeri çocukların görüşü alınır.

Yargıtay Kriterleri

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin kişisel ilişki düzenlemelerinde dikkate aldığı temel kriterler:

1. Çocuğun Üstün Yararı

Tüm düzenlemelerin merkezi ilkesi çocuğun üstün yararıdır. Bu ilke; çocuğun bedensel, zihinsel, duygusal, ahlaki ve sosyal gelişiminin bütüncül olarak korunmasını ifade eder.

2. Çocuğun Görüşü

İdrak çağındaki (genellikle 8 yaş ve üzeri) çocuğun mahkemede dinlenmesi gerekir. 12 yaş ve üzeri çocukların görüşü neredeyse belirleyici olur. Çocuğun görüşü uzman eşliğinde, baskıdan uzak ortamda alınır.

3. Süreklilik İlkesi

Çocuğun mevcut yaşam düzeninin sürekliliği önemlidir. Okul, sosyal çevre ve hobiler dikkate alınır. Kişisel ilişki düzenlemesi çocuğun rutinini bozmamalıdır.

4. Ebeveyn Yeterliliği

Kişisel ilişki kurmak isteyen ebeveynin çocuğa uygun bir ortam sağlayabilmesi gerekir. Konut koşulları, mali durum, davranış geçmişi, alkol/madde sorunu olup olmadığı incelenir.

5. Mesafe ve Pratik Koşullar

Ebeveynlerin yerleşim yerleri arası mesafe, ulaşım kolaylığı, çocuğun yorulmaması dikkate alınır. Uzak mesafelerde sıklık azaltılır, süre uzatılır.

6. Tehlike Durumları

Çocuğa karşı şiddet, ihmal, istismar geçmişi varsa kişisel ilişki sınırlandırılabilir veya kaldırılabilir. 6284 sayılı Kanun kapsamında uzaklaştırma kararı verildiği durumlarda görüşme askıya alınabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Velayet annede ise babanın görüşme hakkı nedir?

Velayet annede olsa dahi baba TMK m. 323 uyarınca çocukla kişisel ilişki kurma hakkına sahiptir. Standart düzen olarak ayın 1. ve 3. hafta sonu, dini bayramların 2. günü ve yaz tatilinin bir kısmı baba ile geçirilir. Velayet davası sırasında bu düzen kararlaştırılır.

Çocuğun görüşmeye gelmek istememesi durumunda ne olur?

İdrak çağındaki çocuğun direnci uzman değerlendirmesi gerektirir. Çocuğun korkusu gerçek mi, yoksa diğer ebeveynin etkisi mi belirlenir. Sonuca göre görüşme şekli değiştirilebilir veya kademeli yeniden kurma süreci uygulanabilir.

Yurt dışına çıkış izni nasıl alınır?

Velayeti kendisinde olmayan ebeveyn çocuğu yurt dışına götürmek istiyorsa velayet sahibinden yazılı izin alması veya mahkemeden izin kararı çıkarması gerekir. İzin verilmemesi durumunda aile mahkemesinde "yurt dışına çıkış izni davası" açılabilir.

Görüşmelerde uzman bulundurulabilir mi?

Çocuğun ruhsal güvenliği veya ebeveynin uygunsuz davranış geçmişi varsa "denetimli görüşme" kararı verilebilir. Bu durumda pedagog veya sosyal hizmet uzmanı görüşmede hazır bulunur. Denetim süresi sonunda ilişki normalleştirilir.

Görüşme saatleri içinde çocuk hasta olursa ne olur?

Çocuğun hastalığı kanıtlanırsa görüşme makul bir tarihe ertelenir. Sürekli sağlık bahanesi kullanmak kişisel ilişki ihlali sayılır. Velayeti olmayan ebeveyn doktor raporu talep edebilir.

Kişisel ilişki kararına uymayan eşe ne yapılır?

Kişisel ilişki kararına uymama durumunda Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğü'ne başvurulur. Aile mahkemesi 3 aya kadar disiplin hapsi verebilir. Sürekli ihlal velayet değişikliği sebebidir. 7343 Sayılı Kanun kapsamındaki yeni süreç detaylı incelenebilir.