Boşanma Hukuku

Velayet Davası: Çocuk Velayeti Nasıl Alınır? 2026 Rehberi

Yazan: Av. & Arb. Fırat Baydar

Boşanma davalarında en hassas mesele çocukların velayetidir. Türk Medeni Kanunu (TMK m. 335-351), velayet hukukunun çerçevesini belirlerken uluslararası alanda BM Çocuk Hakları Sözleşmesi'nin "çocuğun üstün yararı" ilkesi belirleyici ölçüt olarak benimsenmiştir. Bu rehberde mahkemenin velayet kararını nasıl verdiğini, hangi delillerin önem taşıdığını ve velayet davasının nasıl yürütüldüğünü ayrıntılı biçimde açıklıyoruz.

Velayet Nedir? (TMK m. 335-351)

Velayet; küçük çocuğun kişiliğini, eğitimini, gelişimini ve mallarını koruma ile temsil yetkisini kapsar. Evlilik süresince anne ve baba velayeti birlikte kullanır (TMK m. 336). Boşanma hâlinde ise mahkeme velayeti ebeveynlerden birine ya da olağanüstü hâllerde üçüncü bir kişiye bırakır.

Mahkemenin Karar Kriterleri: Çocuğun Üstün Yararı

TMK m. 182 ve BM Çocuk Hakları Sözleşmesi m. 3 uyarınca mahkeme, velayet kararında yalnızca çocuğun üstün yararını gözetir. Bu değerlendirmede dikkate alınan başlıca faktörler şunlardır:

  • Çocuğun yaşı ve cinsiyeti: Küçük yaştaki çocuklarda bakım ihtiyacı ön plana çıkar.
  • Ebeveynin bakım kapasitesi: Duygusal olgunluk, çalışma koşulları, konut durumu, sağlık.
  • Çocukla kurulan duygusal bağ: Birincil bakım veren kimdi, kim vakit geçiriyordu?
  • Kardeş birliği ilkesi: Kardeşlerin mümkünse aynı ebeveyne verilmesi tercih edilir.
  • Diğer ebeveynle ilişkiyi destekleme: Çocuğun diğer ebeveynle görüşmesini kolaylaştırmaya istekli olan ebeveyn avantajlıdır.
  • Çocuğun mevcut ortamı: Okul, arkadaş çevresi ve yaşadığı semt değiştirilmemesi tercih edilir (süreklilik ilkesi).

Anne ya da Baba Avantajı Miti

Uygulamada zaman zaman "küçük çocuklar her zaman anneye verilir" ya da "mahkemeler babayı tercih etmez" gibi yanlış kanılar dolaşmaktadır. Türk hukukunda velayet kararında cinsiyet veya ebeveyn statüsüne dayalı bir öncelik yoktur; her somut olayda çocuğun bireysel yararı değerlendirilir. Yargıtay, yalnızca annelik statüsü gerekçesiyle verilen velayet kararlarını bozmuştur.

Uzman Görüşü: Pedagog ve Psikolog Raporu

Mahkeme, özellikle çekişmeli velayet davalarında sosyal inceleme uzmanı atar. Bu uzman;

  • Her iki ebeveynin ev ortamını ziyaret eder,
  • Çocukla bizzat görüşür,
  • Çocuğun ebeveynlerle ilişkisini gözlemler,
  • Çocuğun psikolojik gelişimini değerlendiren bir rapor hazırlar.

Bu rapor mahkeme kararını doğrudan etkiler. Rapora itiraz etmek mümkündür; ancak karşı bilirkişi raporu talep edilmesi gerekir.

Çocuğun İfadesi

TMK m. 182 uyarınca mahkeme, çocuğun görüşünü alır. 12 yaşını doldurmuş çocukların beyanına önemli ağırlık verilir. Daha küçük çocukların görüşleri de dinlenir; ancak kararı doğrudan belirlemez. Hâkim, çocuğun beyanının baskı altında verilip verilmediğini değerlendirir; ebeveynlerin çocuğu yönlendirdiğine dair kanıt, o ebeveyn aleyhine sonuç doğurabilir.

Yurt Dışına Çıkış Yasağı ve Pasaport Kısıtlaması

Boşanma davası süresince ebeveynlerden birinin çocuğu yurt dışına kaçırma riski hâlinde mahkemeden tedbir kararı talep edilebilir. Bu karar çocuğun pasaportunun mahkeme veznasına alınması veya yurt dışı çıkış yasağı biçiminde verilebilir.

Ortak Velayet

Türk hukukunda ortak velayet resmi olarak düzenlenmemişti; ancak 2023 sonrası Yargıtay kararlarında ve uygulamada ortak velayetin mümkün olduğu yönündeki eğilim güçlenmektedir. Anlaşmalı boşanma protokolüne ortak velayet hükmü eklenebilir; mahkeme bunu çocuğun yararına aykırı bulmadığı sürece onaylayabilir. Çekişmeli davalarda ortak velayet kararı henüz istisnai olmaya devam etmektedir.

Kişisel İlişki (Görüş) Düzenlemesi

Velayeti verilmeyen ebeveynin çocukla kişisel ilişki kurma hakkı TMK m. 323 ile güvence altına alınmıştır. Standart görüş takvimi şu şekilde belirlenmektedir:

  • Haftasonu görüşü: Her iki haftada bir Cumartesi-Pazar (ya da Cuma akşamı–Pazar akşamı),
  • Bayram tatilleri: Dini ve millî bayramlar dönüşümlü olarak,
  • Yaz tatili: Genellikle 30-45 günlük kesintisiz görüş,
  • Ara tatiller: Sömestr ve bahar tatilleri dönüşümlü olarak.

Kişisel ilişkinin engellenmesi hâlinde TMK m. 323 kapsamında şikâyet ve icra takibi başlatılabilir.

"Velayet düzenlemesinde asıl olan, çocuğun bedensel, zihinsel, ahlaki, sosyal ve duygusal gelişiminin sağlanmasıdır. Mahkeme bu amaca en iyi hizmet edecek düzenlemeyi re'sen yapmakla yükümlüdür; tarafların talepleriyle bağlı değildir."

— Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2022/2-657 E., 2023/244 K.

TMK Madde Madde Velayet Mevzuatı

Türk Medeni Kanunu, velayeti TMK m. 335-351 arasında düzenler. Her bir maddenin pratik karşılığı şudur:

  • TMK m. 335 - Velayet Hakkı: "Ergin olmayan çocuk, ana ve babasının velâyeti altındadır. Yasal sebep olmadıkça velâyet ana ve babadan alınamaz." Velayet hem hak hem yükümlülüktür.
  • TMK m. 336 - Evlilik Devam Ederken: Evlilik süresince velayet anne ve baba tarafından birlikte kullanılır. Ortak hayata son verilmiş veya ayrılık hâli gerçekleşmişse hâkim velayeti eşlerden birine verebilir.
  • TMK m. 337 - Evlilik Dışı Çocuk: Ana ve baba evli değilse velâyet anaya aittir.
  • TMK m. 338 - Üvey Çocuklar: Eşler ergin olmayan üvey çocuklarına da özen ve ilgi göstermekle yükümlüdür.
  • TMK m. 339 - Ana ve Babanın Hakları ve Yükümlülükleri: Ana ve baba, çocuğun bakım ve eğitimi konusunda onun menfaatini göz önünde tutarak gerekli kararları alır ve uygular.
  • TMK m. 340 - Eğitim: Ana ve baba, çocuğu olanaklarına göre eğitirler ve onun bedensel, zihinsel, ruhsal, ahlâkî ve toplumsal gelişimini sağlar ve korurlar.
  • TMK m. 342 - Çocuğun Temsili: Ana ve baba, velâyetleri çerçevesinde üçüncü kişilere karşı çocuklarının yasal temsilcisidirler.
  • TMK m. 343 - Çocuğun Fiil Ehliyeti: Velâyet altındaki çocuğun fiil ehliyeti vesayet altındakinin ehliyeti gibidir.
  • TMK m. 348 - Velâyetin Kaldırılması: Çocuğun korunmasına ilişkin diğer önlemlerden sonuç alınamaz ya da bu önlemlerin yetersiz olacağı önceden anlaşılırsa, hâkim aşağıdaki hâllerde velâyetin kaldırılmasına karar verir: ana ve babanın deneyimsizliği, hastalığı, başka bir yerde bulunması; ana ve babanın çocuğa yeterli ilgiyi göstermemesi ya da yükümlülüklerini ağır biçimde savsaklaması.
  • TMK m. 349 - Yeni Eşle Evlenme: Velâyete sahip ana veya babanın yeniden evlenmesi, velâyetin kaldırılmasını gerektirmez. Ancak, çocuğun menfaati gerektirdiğinde velâyet sahibi değiştirilebilir ya da çocuk vesayet altına alınabilir.
  • TMK m. 351 - Durumun Değişmesi: Durumun değişmesi hâlinde, çocuğun korunmasına ilişkin önlemlerin yeni koşullara uydurulması gerekir.
Önemli: Velayet kararı verilen ebeveyn, çocuğun yerleşim yerini, eğitimini ve sağlık tercihlerini tek başına belirleyebilir. Diğer ebeveynin yalnızca kişisel ilişki (görüşme) hakkı bulunur; eğitim ya da sağlık kararlarına müdahale edemez. Bu kural ortak velayet hâlinde değişir.

Ortak Velayet (Birlikte Velayet) Detayları

Türk hukukunda ortak velayet, 2017 sonrası Yargıtay kararlarıyla kabul edilmiş yenilikçi bir uygulamadır. Birlikte velayet (ortak velayet) rehberimizde ayrıntılı incelenen bu kurum, çocuğun her iki ebeveynle de yakın ilişki sürdürmesini hedefler.

Ortak Velayet Şartları

  • Eşlerin birbirine düşmanca davranmaması,
  • Çocuk hakkında ortak karar alabilmeleri,
  • Coğrafi olarak yakın yerleşim yerleri,
  • Çocuğun da bu düzene uyum sağlayabilmesi,
  • Anlaşmalı boşanmada protokolde açıkça düzenleme.

Ortak Velayetin Nafakaya Etkisi

Ortak velayet hâlinde nafaka oranı düşer. Çocuk eşit zaman paylaşımıyla ebeveynlerde kalıyorsa ve gelirler benzerse nafaka hiç hükmedilmeyebilir. Detaylar için nafaka hesaplama aracımıza bakabilirsiniz.

Velayet Davası Harç ve Yargılama Giderleri (2026)

Velayet davası maktu harca tabidir; ancak gider kalemleri yüksektir:

  • Başvurma harcı: 615,40 TL,
  • Maktu karar harcı: 615,40 TL,
  • Vekalet harcı: 92,40 TL,
  • Tebligat gideri: 350 TL,
  • Müzekkere gideri: 250 TL,
  • Sosyal inceleme raporu gideri: 1.500-2.500 TL,
  • Pedagog/uzman görüşü: 2.500-4.500 TL,
  • Çocuk dinleme (gerekirse psikolog huzurunda): 1.500-2.500 TL,
  • Toplam başlangıç: Yaklaşık 8.500-11.500 TL.

Adli yardım alınması durumunda bu giderlerden muafiyet sağlanır. Boşanma davasıyla birlikte açılan velayet talepleri için ek harç ödenmez; boşanma davasının harcı yeterlidir.

Sayısal Senaryo: Velayet Davası Süreci

Tipik bir velayet davasının süreç ve maliyet senaryosu:

Senaryo: Anne ve baba 5 yıllık evlilikten sonra boşanmak istiyor; 4 yaşında çocuk var. Hem anne hem baba velayet istiyor. Anne ev hanımı, baba mühendis. Çekişmeli velayet davası açılıyor.

  1. 1-2. ay: Dava açılır, ön inceleme duruşması yapılır,
  2. 3-5. ay: Sosyal inceleme raporu için uzman atanır, iki ebeveynin evi ziyaret edilir,
  3. 6-8. ay: Sosyal inceleme raporu mahkemeye sunulur, taraflar 2 hafta içinde rapora itiraz edebilir,
  4. 9-11. ay: Tanık beyanları alınır, deliller toplanır,
  5. 12. ay: Karar duruşması ve hükmün açıklanması,
  6. 13-15. ay: Karara karşı istinaf yolu açıksa istinaf incelemesi,
  7. Toplam süre: 12 ila 18 ay,
  8. Toplam maliyet (avukat hariç): Yaklaşık 12.000-15.000 TL.

Velayet Davasında Sosyal İnceleme Raporu

Çekişmeli velayet davalarında mahkeme sosyal inceleme uzmanı (genellikle sosyal hizmet uzmanı ya da pedagog) atar. Bu rapor mahkeme kararını belirleyici düzeyde etkiler. Süreç şöyle işler:

  1. Uzman ataması: Mahkeme tarafından bilirkişi listesinden uzman atanır.
  2. Ev ziyareti: Uzman, her iki ebeveynin evini gizlilik olmadan ziyaret eder.
  3. Çocukla görüşme: Uzman çocuğu okul ya da nötr bir mekânda gözlemler ve dinler.
  4. Anne-baba görüşmesi: Her iki ebeveynle bireysel olarak görüşülür.
  5. Rapor hazırlama: 2-4 hafta içinde rapor mahkemeye sunulur.
  6. İtiraz hakkı: Taraflara rapor tebliğ edilir; 2 hafta içinde itiraz edilebilir.
  7. İkinci rapor: İtiraz haklıysa yeni uzman atanır.

Sosyal inceleme raporunda dikkat edilen unsurlar: çocuğun her iki ebeveynle ilişkisi, ev koşulları, mali durum, ebeveynlerin psikolojik dengesi, çocuğun arkadaş çevresi ve okul durumu.

Velayet Değişikliği Davası

Velayet kararının kesinleşmesinden sonra koşulların önemli ölçüde değişmesi hâlinde velayet değişikliği davası açılabilir (TMK m. 351). Değişiklik sebepleri:

  • Velayet sahibi ebeveynin çocuğa fiziksel veya psikolojik şiddet uygulaması,
  • Çocuğun ihmal edilmesi,
  • Velayet sahibi ebeveynin uyuşturucu/alkol bağımlılığı,
  • Sürekli yer değişikliği ile çocuğun eğitiminin sekteye uğraması,
  • Velayet sahibi ebeveynin ciddi sağlık sorunu veya tutukluluğu,
  • Çocuğun 12 yaş üstü olup diğer ebeveyne geçmek istemesi,
  • Kişisel ilişkinin sürekli engellenmesi.

Velayet değişikliği davası zor bir davadır; mahkeme süreklilik ilkesini gözeterek mevcut düzeni değiştirme konusunda titiz davranır. Çocuk teslimi (7343 sayılı Kanun) rehberimizde ilgili icra prosedürünü inceleyebilirsiniz.

Pratik Bilgi: Velayet değişikliği davalarında çocuğun beyanı önemli olmakla birlikte mahkeme, çocuğun beyanın bir ebeveyn tarafından yönlendirme altında olup olmadığını da dikkatle değerlendirir. Çocuğun fikrini destekleyen sosyal inceleme raporu ve psikolog görüşü dosyaya eklenmelidir.

Yargıtay İçtihatları: Pratik Yansımalar

Cinsiyete Dayalı Öncelik Yoktur (Y2HD 2022/4521 E.)

Yargıtay, sadece anne olması nedeniyle verilen velayet kararını bozmuştur. Karar gerekçesi çocuğun üstün yararı olmalıdır; cinsiyet gerekçe oluşturmaz.

Kardeş Birliği İlkesi (Y2HD 2023/887 K.)

Birden fazla çocuk varsa kardeşler aynı ebeveynde tutulur. Çocukların ayrılması yalnızca istisnai durumlarda mümkündür.

Çocuğun Görüşü (Y2HD 2024/318 K.)

12 yaş ve üzeri çocuğun görüşü dinlenmeden verilen velayet kararı bozma sebebidir. 12 yaş altında da çocuk dinlenebilir; ancak görüşü kesin belirleyici değildir.

Süreklilik İlkesi (Y2HD 2023/2245 E.)

Çocuğun yaşadığı yer, okulu ve arkadaş çevresi değiştirilmemeye çalışılır. Bu nedenle velayet kararı çoğu zaman fiili duruma uygun verilir.

6284 Sayılı Kanun ve Geçici Velayet

Aile içi şiddet durumlarında 6284 sayılı Kanun kapsamında acil olarak geçici velayet talep edilebilir. Şiddet uygulayan ebeveynden çocuğun korunması için aile mahkemesi aynı gün karar verebilir. Bu geçici karar boşanma davası açılmadan da alınabilir.

Tedbir kararı verildikten sonra ilgili ebeveyn 6284 m. 13 kapsamında 6284 koruma kararına itiraz edebilir. Karara aykırılık hâlinde zorlama hapsi uygulanır.

Sık Yapılan Hatalar

  • Çocuğun bilinçli olarak yönlendirilmesi: Yönlendirme tespit edilirse yönlendiren ebeveyn aleyhine sonuç doğar.
  • Sosyal inceleme raporuna itiraz edilmemesi: Yetersiz rapor 2 hafta içinde itiraz edilmezse kesinleşir.
  • Velayet alındıktan sonra kişisel ilişkinin engellenmesi: Diğer ebeveynin görüşme hakkı engellenirse velayet değişikliği davası açılabilir.
  • Boşanma dışında ayrı velayet davası açılması: Boşanmayla birlikte velayet de talep edilirse ek harç ödenmez.
  • Anlaşmalı boşanmada velayet konusunun belirsiz bırakılması: Protokolde açıkça düzenleme yoksa mahkeme onaylamaz. Anlaşmalı boşanma tek celse şartları rehberini inceleyin.
  • Çocuğun yerleşim yerini gizli değiştirmek: Velayet sahibinin habersiz çocuğu başka şehre götürmesi velayet değişikliği gerekçesi olabilir.
  • Yurtdışına izinsiz çıkış: Diğer ebeveynin rızası olmadan çocuğun yurtdışına çıkarılması Lahey Çocuk Kaçırma Sözleşmesi kapsamında suç sayılır.

Kişisel İlişkinin Korunması ve Görüş Hakkı

Velayet kendisine bırakılmayan ebeveyn, çocukla düzenli görüşme hakkına sahiptir. Çocukla görüşme programı rehberimizde detaylı incelediğimiz bu hak, her iki haftada bir hafta sonu, yarıyıl tatilleri, dini ve millî bayramlar ile yaz tatili dönemlerini kapsar.

Görüşme hakkının engellenmesi durumunda 7343 sayılı Kanun kapsamında icra yoluna başvurulabilir. Bu kanun çocuk tesliminin pedagog huzurunda ve adli destek merkezleri aracılığıyla yapılmasını öngörür.

Sıkça Sorulan Sorular

Velayeti annenin alma şansı baba ile aynı mı?

Hukuki olarak aynı. Pratikte küçük yaştaki çocuklarda anne tercih edilebilir; ancak bu pratik bir eğilimdir, yasal zorunluluk değildir.

Çocuğun istediği ebeveyne mi verilir?

12 yaş üstü çocuğun görüşü ağırlık taşır; ancak nihai kararı hâkim verir. Çocuğun beyanı yönlendirme altında olabilir.

Velayet davasında avukat zorunlu mu?

Zorunlu değildir; ancak konunun karmaşıklığı ve sosyal inceleme raporu yönetimi nedeniyle önerilir.

Yurtdışına velayetli çıkış mümkün mü?

Velayet sahibi ebeveyn, diğer ebeveynin yazılı izni veya mahkeme kararı olmadan çocuğu yurtdışına götüremez. Aksi hâlde Lahey Çocuk Kaçırma Sözleşmesi devreye girer.

Velayet için annenin çalışmaması avantaj mı?

Mutlaka değil. Çalışan annenin de yeterli zaman ayırabilmesi ve bakım düzeni kurulmuş olması yeterlidir. Çalışmama bazen ekonomik yetersizlik olarak değerlendirilebilir.

Anneanne velayet alabilir mi?

Olağanüstü hâllerde mümkündür. Ebeveynlerden hiçbiri uygun değilse mahkeme yakın akrabaya velayet verebilir.

Velayet kararı kaç yıl geçerlidir?

Velayet kararı çocuğun ergin olmasına (18 yaş) kadar geçerlidir. Bu süre içinde koşullara göre değişiklik yapılabilir.

Velayet davasında pedagog raporu zorunlu mu?

Çekişmeli davalarda hâkim genellikle rapor isteme yoluna gider. Anlaşmalı durumlarda zorunlu değildir.

Velayet alınmazsa nafaka ödemek zorunda mı?

Evet. Velayet alınmasa bile çocuk için iştirak nafakası ödenir. Nafaka velayetten bağımsızdır.

İkinci eşle evlenme velayeti etkiler mi?

TMK m. 349 uyarınca yeniden evlenme tek başına velayetin kaldırılmasını gerektirmez; ancak çocuğun menfaati gerektiriyorsa değişiklik mümkündür.

Çocuğunuzun velayeti için doğru stratejiyi belirlemek adına Ankara boşanma avukatı sayfamızı ziyaret edin →

Tipik bir velayet davasının süreç ve maliyet senaryosu:

Senaryo: Anne ve baba 5 yıllık evlilikten sonra boşanmak istiyor; 4 yaşında çocuk var. Hem anne hem baba velayet istiyor. Anne ev hanımı, baba mühendis. Çekişmeli velayet davası açılıyor.

  1. 1-2. ay: Dava açılır, ön inceleme duruşması yapılır,
  2. 3-5. ay: Sosyal inceleme raporu için uzman atanır, iki ebeveynin evi ziyaret edilir,
  3. 6-8. ay: Sosyal inceleme raporu mahkemeye sunulur, taraflar 2 hafta içinde rapora itiraz edebilir,
  4. 9-11. ay: Tanık beyanları alınır, deliller toplanır,
  5. 12. ay: Karar duruşması ve hükmün açıklanması,
  6. 13-15. ay: Karara karşı istinaf yolu açıksa istinaf incelemesi,
  7. Toplam süre: 12 ila 18 ay,
  8. Toplam maliyet (avukat hariç): Yaklaşık 12.000-15.000 TL.

Velayet Davasında Sosyal İnceleme Raporu

Çekişmeli velayet davalarında mahkeme sosyal inceleme uzmanı (genellikle sosyal hizmet uzmanı ya da pedagog) atar. Bu rapor mahkeme kararını belirleyici düzeyde etkiler.

  1. Uzman ataması: Mahkeme tarafından bilirkişi listesinden uzman atanır.
  2. Ev ziyareti: Uzman, her iki ebeveynin evini ziyaret eder.
  3. Çocukla görüşme: Uzman çocuğu okul ya da nötr bir mekânda gözlemler ve dinler.
  4. Anne-baba görüşmesi: Her iki ebeveynle bireysel olarak görüşülür.
  5. Rapor hazırlama: 2-4 hafta içinde rapor mahkemeye sunulur.
  6. İtiraz hakkı: Taraflara rapor tebliğ edilir; 2 hafta içinde itiraz edilebilir.
  7. İkinci rapor: İtiraz haklıysa yeni uzman atanır.

Sosyal inceleme raporunda dikkat edilen unsurlar: çocuğun her iki ebeveynle ilişkisi, ev koşulları, mali durum, ebeveynlerin psikolojik dengesi, çocuğun arkadaş çevresi ve okul durumu.

Velayet Değişikliği Davası

Velayet kararının kesinleşmesinden sonra koşulların önemli ölçüde değişmesi hâlinde velayet değişikliği davası açılabilir (TMK m. 351). Değişiklik sebepleri:

  • Velayet sahibi ebeveynin çocuğa fiziksel veya psikolojik şiddet uygulaması,
  • Çocuğun ihmal edilmesi,
  • Velayet sahibi ebeveynin uyuşturucu/alkol bağımlılığı,
  • Sürekli yer değişikliği ile çocuğun eğitiminin sekteye uğraması,
  • Velayet sahibi ebeveynin ciddi sağlık sorunu veya tutukluluğu,
  • Çocuğun 12 yaş üstü olup diğer ebeveyne geçmek istemesi,
  • Kişisel ilişkinin sürekli engellenmesi.

Velayet değişikliği davası zor bir davadır; mahkeme süreklilik ilkesini gözeterek mevcut düzeni değiştirme konusunda titiz davranır. Çocuk teslimi (7343 sayılı Kanun) rehberimizde ilgili icra prosedürünü inceleyebilirsiniz.

Pratik Bilgi: Velayet değişikliği davalarında çocuğun beyanı önemli olmakla birlikte mahkeme, çocuğun beyanın bir ebeveyn tarafından yönlendirme altında olup olmadığını da dikkatle değerlendirir. Çocuğun fikrini destekleyen sosyal inceleme raporu ve psikolog görüşü dosyaya eklenmelidir.

Yargıtay İçtihatları: Pratik Yansımalar

Cinsiyete Dayalı Öncelik Yoktur (Y2HD 2022/4521 E.)

Yargıtay, sadece anne olması nedeniyle verilen velayet kararını bozmuştur. Karar gerekçesi çocuğun üstün yararı olmalıdır; cinsiyet gerekçe oluşturmaz.

Kardeş Birliği İlkesi (Y2HD 2023/887 K.)

Birden fazla çocuk varsa kardeşler aynı ebeveynde tutulur. Çocukların ayrılması yalnızca istisnai durumlarda mümkündür.

Çocuğun Görüşü (Y2HD 2024/318 K.)

12 yaş ve üzeri çocuğun görüşü dinlenmeden verilen velayet kararı bozma sebebidir. 12 yaş altında da çocuk dinlenebilir; ancak görüşü kesin belirleyici değildir.

Süreklilik İlkesi (Y2HD 2023/2245 E.)

Çocuğun yaşadığı yer, okulu ve arkadaş çevresi değiştirilmemeye çalışılır. Bu nedenle velayet kararı çoğu zaman fiili duruma uygun verilir.

6284 Sayılı Kanun ve Geçici Velayet

Aile içi şiddet durumlarında 6284 sayılı Kanun kapsamında acil olarak geçici velayet talep edilebilir. Şiddet uygulayan ebeveynden çocuğun korunması için aile mahkemesi aynı gün karar verebilir. Bu geçici karar boşanma davası açılmadan da alınabilir.

Tedbir kararı verildikten sonra ilgili ebeveyn 6284 m. 13 kapsamında 6284 koruma kararına itiraz edebilir. Karara aykırılık hâlinde zorlama hapsi uygulanır.

Sık Yapılan Hatalar

  • Çocuğun bilinçli olarak yönlendirilmesi: Yönlendirme tespit edilirse yönlendiren ebeveyn aleyhine sonuç doğar.
  • Sosyal inceleme raporuna itiraz edilmemesi: Yetersiz rapor 2 hafta içinde itiraz edilmezse kesinleşir.
  • Velayet alındıktan sonra kişisel ilişkinin engellenmesi: Diğer ebeveynin görüşme hakkı engellenirse velayet değişikliği davası açılabilir.
  • Boşanma dışında ayrı velayet davası açılması: Boşanmayla birlikte velayet de talep edilirse ek harç ödenmez.
  • Anlaşmalı boşanmada velayet konusunun belirsiz bırakılması: Protokolde açıkça düzenleme yoksa mahkeme onaylamaz. Anlaşmalı boşanma tek celse şartları rehberini inceleyin.
  • Çocuğun yerleşim yerini gizli değiştirmek: Velayet sahibinin habersiz çocuğu başka şehre götürmesi velayet değişikliği gerekçesi olabilir.
  • Yurtdışına izinsiz çıkış: Diğer ebeveynin rızası olmadan çocuğun yurtdışına çıkarılması Lahey Çocuk Kaçırma Sözleşmesi kapsamında suç sayılır.

Kişisel İlişkinin Korunması ve Görüş Hakkı

Velayet kendisine bırakılmayan ebeveyn, çocukla düzenli görüşme hakkına sahiptir. Çocukla görüşme programı rehberimizde detaylı incelediğimiz bu hak, her iki haftada bir hafta sonu, yarıyıl tatilleri, dini ve millî bayramlar ile yaz tatili dönemlerini kapsar.

Görüşme hakkının engellenmesi durumunda 7343 sayılı Kanun kapsamında icra yoluna başvurulabilir. Bu kanun çocuk tesliminin pedagog huzurunda ve adli destek merkezleri aracılığıyla yapılmasını öngörür.

Sıkça Sorulan Sorular

Velayeti annenin alma şansı baba ile aynı mı?

Hukuki olarak aynı. Pratikte küçük yaştaki çocuklarda anne tercih edilebilir; ancak bu pratik bir eğilimdir, yasal zorunluluk değildir.

Çocuğun istediği ebeveyne mi verilir?

12 yaş üstü çocuğun görüşü ağırlık taşır; ancak nihai kararı hâkim verir. Çocuğun beyanı yönlendirme altında olabilir.

Velayet davasında avukat zorunlu mu?

Zorunlu değildir; ancak konunun karmaşıklığı ve sosyal inceleme raporu yönetimi nedeniyle önerilir.

Yurtdışına velayetli çıkış mümkün mü?

Velayet sahibi ebeveyn, diğer ebeveynin yazılı izni veya mahkeme kararı olmadan çocuğu yurtdışına götüremez. Aksi hâlde Lahey Çocuk Kaçırma Sözleşmesi devreye girer.

Velayet için annenin çalışmaması avantaj mı?

Mutlaka değil. Çalışan annenin de yeterli zaman ayırabilmesi ve bakım düzeni kurulmuş olması yeterlidir.

Anneanne velayet alabilir mi?

Olağanüstü hâllerde mümkündür. Ebeveynlerden hiçbiri uygun değilse mahkeme yakın akrabaya velayet verebilir.

Velayet kararı kaç yıl geçerlidir?

Velayet kararı çocuğun ergin olmasına (18 yaş) kadar geçerlidir. Bu süre içinde koşullara göre değişiklik yapılabilir.

Velayet davasında pedagog raporu zorunlu mu?

Çekişmeli davalarda hâkim genellikle rapor isteme yoluna gider. Anlaşmalı durumlarda zorunlu değildir.

Velayet alınmazsa nafaka ödemek zorunda mı?

Evet. Velayet alınmasa bile çocuk için iştirak nafakası ödenir. Nafaka velayetten bağımsızdır.

İkinci eşle evlenme velayeti etkiler mi?

TMK m. 349 uyarınca yeniden evlenme tek başına velayetin kaldırılmasını gerektirmez; ancak çocuğun menfaati gerektiriyorsa değişiklik mümkündür.

Çocuğunuzun velayeti için doğru stratejiyi belirlemek adına Ankara boşanma avukatı sayfamızı ziyaret edin →