Evden Uzaklaştırma Kararı: 6284 Sayılı Kanun Kapsamlı Rehber

6284 Sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun, aile içi şiddet mağdurlarını hızlı ve etkili biçimde korumak amacıyla 2012 yılında yürürlüğe girmiştir. Evden uzaklaştırma kararı, bu kanunun en çok başvurulan araçlarından biridir. Bu rehberde kanunun kapsamını, başvuru yollarını, tedbir türlerini ve ihlal yaptırımlarını açıklıyoruz.

6284 Sayılı Kanunun Kapsamı

Kanun, şiddet ve şiddet tehdidi mağdurlarını koruma altına alır. Kapsamına şunlar girer:

• Eş veya eski eş,
• Birlikte yaşayan veya yaşamış kişiler (evli olmak zorunlu değil),
• Ortak çocuklar,
• Aile bireyleri.

Mağdur yalnızca kadın değil; erkekler ve çocuklar da 6284 kapsamında koruma talep edebilir.

Kim Başvurabilir?

Başvuru için evli olmak zorunlu değildir. Birlikte yaşayan ya da geçmişte birlikte yaşamış kişiler de başvurabilir. Çocuklar adına ebeveyn veya vasi başvuruda bulunabilir.

Başvuru Mercileri

Tedbir kararı için şu mercilere başvurulabilir:

• Aile Mahkemesi (asıl yetkili makam),
• Karakol/Emniyet Müdürlüğü (şikâyet yoluyla; makam olayı Aile Mahkemesi'ne iletir),
• Cumhuriyet Savcılığı,
• ALO 183 Sosyal Destek Hattı (yönlendirme),
• Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi (ŞÖNİM).

Tedbir Türleri

Mahkeme koşullara göre şu tedbirleri uygulayabilir:

• Evden uzaklaştırma: Şiddet uygulayan kişinin müşterek konutu terk etmesi ve ortak konuta yaklaşmaması.
• Yaklaşma yasağı: Mağdurun konutuna, işyerine ve okula belirli mesafe içinde yaklaşılmaması.
• İletişim yasağı: Telefon, mesaj, sosyal medya dahil her türlü iletişimin yasaklanması.
• Geçici velayet: Çocukların mağdur ebeveyne geçici olarak bırakılması.
• Geçici nafaka: Mağdurun ve çocukların acil geçim ihtiyacı için tedbir nafakası.
• Silah teslimi: Fail adına kayıtlı silahların toplatılması.

Karar Süresi

Acele hâllerde nöbetçi hâkim tarafından aynı gün karar verilebilir. Kolluk kuvvetleri de gecikmeksizin geçici tedbir uygulayabilir ve derhal mahkemeye bildirir. Olağan hallerde ise başvurudan itibaren birkaç gün içinde karar çıkar.

6 Aylık Süre ve Uzatma

Tedbir kararları kural olarak en fazla 6 aylık süreyle verilir. Ancak şiddetin devam etmesi ya da yeniden başlama tehlikesi söz konusuysa süre uzatılabilir. Uzatma kararı için yeniden başvuru yapılması gerekir.

İhlal Yaptırımı: Zorlama Hapsi

Tedbir kararını ihlal eden kişi hakkında zorlama hapsi uygulanır (6284 m. 13):

• İlk ihlalde: 3 ila 10 gün zorlama hapsi,
• Tekrarlanan ihlallerde: Her defasında artan oranda zorlama hapsi uygulanır.

Zorlama hapsi ceza hukuku anlamında bir ceza değil, idari yaptırım niteliğindedir. Savcılık kanalıyla da kovuşturma başlatılabilir.

Delil Zorunluluğu Yoktur

6284 kapsamında tedbir için kesin delil aranmaz. Şiddetin varlığına dair makul şüphe yeterlidir. Ancak darp raporu, şikâyet tutanağı, mesaj görüntüleri veya tanık ifadesi gibi destekleyici unsurlar kararın daha hızlı ve güçlü şekilde alınmasını sağlar.

"6284 sayılı Kanun kapsamında tedbir kararı verilebilmesi için şiddetin gerçekleşmiş olması şart değildir; şiddete uğrama tehlikesinin varlığı da tedbir kararı için yeterli zemin oluşturur."

6284 Sayılı Kanun Madde Madde İnceleme

6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun'un temel maddeleri:

• Madde 1 - Amaç: Şiddete uğrayan veya şiddete uğrama tehlikesi bulunan kadınların, çocukların, aile bireylerinin ve tek taraflı ısrarlı takip mağduru olan kişilerin korunması ve şiddetin önlenmesi.
• Madde 2 - Tanımlar: Şiddet, ev içi şiddet, kadına yönelik şiddet, mağdur, şiddet uygulayan, tedbir kararı gibi temel kavramlar.
• Madde 3 - Mülki Amir Tarafından Verilecek Koruyucu Tedbir Kararları: Mülki amirler tarafından verilebilen tedbirler: barınma yeri sağlanması, geçici maddi yardım, psikolojik destek, geçici velayet, kreş imkânı.
• Madde 4 - Hâkim Tarafından Verilecek Koruyucu Tedbir Kararları: İşyerinin değiştirilmesi, kimlik bilgilerinin değiştirilmesi, tapu kütüğüne aile konutu şerhi konulması.
• Madde 5 - Hâkim Tarafından Verilecek Önleyici Tedbir Kararları: Şiddet uygulayanın evden uzaklaştırılması, mağdura yaklaşmama, iletişim kurmama, silah teslimi, alkol/uyuşturucu kullanmama yükümlülüğü.
• Madde 6 - Yetkili Mahkeme ve Karar Süresi: Mağdurun yerleşim yeri Aile Mahkemesi yetkilidir. Karar tedbir niteliğinde olup itiraz devam ederken uygulanır.
• Madde 8 - Tedbir Kararının Verilmesi, Şekli ve Tebliği: Karar yazılı olmalı; mağdura ve şiddet uygulayana tebliğ edilir. Tebliğ gecikmesi nedeniyle uygulama geciktirilemez.
• Madde 9 - İtiraz: Tedbir kararı tebliğinden itibaren 2 hafta içinde itiraz edilebilir. İtiraz tedbir uygulamasını durdurmaz.
• Madde 13 - Tedbir Kararlarına Aykırılık: Tedbir kararını ihlal eden kişi hakkında 3 ila 10 gün zorlama hapsi uygulanır. Tekrarlanan ihlallerde 15 ila 30 gün arasında ek zorlama hapsi.

Tedbir Türleri Detaylı İnceleme

6284 Kanun'u uyarınca verilebilecek tedbirler oldukça çeşitlidir. 6284 koruma kararı türleri rehberimizde her birini ayrıntılı inceledik. Buradaki temel kategoriler:

Koruyucu Tedbirler (Mağdur Lehine)

• Barınma yeri sağlanması: Mağdur için sığınmaevi tahsisi,
• Geçici maddi yardım: ŞÖNİM aracılığıyla kısa süreli mali destek,
• Sağlık hizmeti: Ücretsiz psikolojik ve tıbbi destek,
• Kreş hizmeti: Mağdurun küçük çocukları için kreş imkânı,
• Geçici velayet: Çocukların güvenliği için mağdur ebeveyne velayet,
• Geçici nafaka: Mağdurun ve çocuklarının geçimi için acil ödenek,
• Kimlik bilgisi değişikliği: Olağanüstü hâllerde ad-soyad ve adres bilgilerinin değiştirilmesi,
• İşyeri değişikliği: Mağdurun çalıştığı yerin değiştirilmesi.

Önleyici Tedbirler (Şiddet Uygulayan Aleyhine)

• Evden uzaklaştırma: Müşterek konutun terkedilmesi ve yaklaşmama,
• Yaklaşma yasağı: Mağdurun konutuna, işyerine, okuluna belirli metre içinde yaklaşmama,
• İletişim yasağı: Telefon, mesaj, e-posta, sosyal medya dahil tüm iletişim,
• Silah teslimi: Fail adına kayıtlı tüm silahların toplatılması,
• Alkol/uyuşturucu yasağı: Mağdurun bulunduğu çevrede alkol veya uyuşturucu kullanmama,
• Üçüncü kişilerle yaklaşmama: Mağdurun yakınlarının da koruma altına alınması,
• Psikolojik tedavi yükümlülüğü: Failin öfke kontrolü vb. eğitime katılması.

Başvuru Süreci: Adım Adım

Şiddet veya tehdit yaşayan kişinin başvuru süreci hızlı işler:

1. İlk adım - 155 Polis İmdat veya Karakola Gidiş: Acil tehlike varsa hemen polise haber verilmelidir. Karakol tutanak tutar ve şikâyet alır.
2. Geçici tedbir uygulaması: Karakol veya mülki amir 24 saat içinde geçici uzaklaştırma kararı verebilir.
3. Karakolun Aile Mahkemesi'ne bildirimi: Karakol/savcılık dosyayı en geç 24 saat içinde Aile Mahkemesi'ne iletir.
4. Aile Mahkemesi kararı: Hâkim aynı gün veya birkaç gün içinde tedbir kararını verir.
5. Şiddet uygulayana tebliğ: Karar şiddet uygulayana derhal tebliğ edilir; tebliğ olmadan da uygulamaya başlanır.
6. Polise bildirim: İlgili karakola karar bildirilir; ihlal hâlinde polis derhal müdahale eder.
7. ŞÖNİM desteği: Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi destek hizmetlerini başlatır.

Yargıtay İçtihatları

Şiddet Tehdidi Yeterlidir (Y2HD 2024/318 K.)

Yargıtay, henüz şiddet uygulanmamış olsa da şiddet tehdidinin gerçekleşmesinin tedbir için yeterli olduğunu vurgular. Önleyici nitelik bu kanunun temel amacıdır.

Delil Aranmaz, Beyan Yeterlidir (Y2HD 2023/2247 E.)

Mahkeme, somut delil beklemeden tedbir verebilir. Mağdurun beyanı ve makul şüphe yeterlidir. Sonradan delillerin yetersiz çıkması tedbirin haksızlığını göstermez.

Erkek Mağdur da Korunur (Y2HD 2024/1142 E.)

Kanun adında "kadına karşı şiddet" geçmesine rağmen erkek mağdurlar da korunur. Cinsiyete dayalı ayrım yapılmaz.

Tek Taraflı Israrlı Takip (Y2HD 2023/4521 E.)

Eski sevgili veya hiç ilişkisi olmayan kişiden gelen takip ve taciz de 6284 kapsamındadır. Aile bağı şart değildir.

Maliyet ve Harçlar (2026)

6284 başvurusu için maddi engel oluşturulamaz; başvuru ücretsizdir:

• Başvuru harcı: Yoktur (6284 m. 22 uyarınca tüm işlemler harçtan muaftır),
• Tebligat gideri: Yoktur (devlet tarafından karşılanır),
• Avukat ücreti: Adli yardımdan yararlanırsa ücretsiz; özel avukatla anlaşıldığında ücret avukatla görüşülerek belirlenir,
• Tıbbi rapor/darp raporu: Devlet hastanelerinde ücretsiz,
• İhlal hâlinde tahsil ücreti: Yoktur; ihlal bildirimi polise ücretsizdir.

Başvuru için ücretsizlik kanunda açıkça düzenlenmiştir; hiçbir makam ücret talep edemez.

Tedbir Kararı İhlal Edildiğinde: Zorlama Hapsi

6284 m. 13 uyarınca tedbir kararını ihlal eden kişi hakkında zorlama hapsi uygulanır. Bu hapis cezası adli sicile işlenmez; idari niteliktedir. Detaylar için 6284 koruma kararı ihlali zorlama hapsi rehberini inceleyin.

İhlal Türleri ve Yaptırımları

• İlk ihlal: 3 ila 10 gün zorlama hapsi,
• İkinci ihlal: 5 ila 15 gün zorlama hapsi,
• Üçüncü ve sonraki ihlaller: 15 ila 30 gün zorlama hapsi,
• Toplam azami süre: Aynı tedbir kararı için 6 aydır,
• Suç oluşturan ihlaller: TCK kapsamında ayrıca soruşturma (tehdit, hakaret, kasten yaralama vb.).

İhlal Bildirimi

Tedbir kararını ihlal eden kişi gördüğünüz an 155 Polis İmdat aranmalıdır. Polis derhal olay yerine gelir, faili gözaltına alır ve sulh ceza mahkemesine sevk eder. Mahkeme zorlama hapsine karar verir.

Boşanma Davası ile Birlikte 6284

Aile içi şiddet nedeniyle boşanma davası açılacaksa 6284 koruma kararı paralel olarak alınmalıdır. İki süreç birbirinden bağımsızdır:

• 6284 koruma kararı: Acil ve geçici nitelikte; 6 ay süreli,
• Boşanma davası: TMK kapsamında çekişmeli; 6-24 ay sürer,
• Tedbir nafakası: Boşanma davası açıldığında TMK m. 169 kapsamında talep edilir; tedbir nafakası rehberini inceleyin,
• Geçici velayet: Hem 6284 hem boşanma davasında talep edilebilir.

Şiddet, TMK m. 162 (hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış) çerçevesinde boşanma sebebidir. 6284 koruma kararı boşanma davasında delil olarak kullanılabilir.

Sık Yapılan Hatalar

• İhlal bildiriminin geciktirilmesi: İhlal gerçekleştiğinde derhal 155 aranmalı; gecikme delil kaybına yol açar.
• Kararın süresinin uzatılmaması: 6 aylık süre dolmadan uzatma başvurusu yapılmalıdır; süre dolduktan sonra yeni başvuru gerekir.
• İletişime tek taraflı yanıt verilmesi: Mağdurun şiddet uygulayanla iletişime girmesi karara güveni sarsabilir.
• Tedbir kararı sırasında eve geri çağırma: Mağdurun şiddet uygulayanı eve geri çağırması ihlali ortadan kaldırmaz; mahkemeden kararın kaldırılması istenmeli.
• ŞÖNİM hizmetlerinin bilinmemesi: Sığınmaevi, psikolojik destek, hukuki rehberlik ücretsizdir; başvurulmalı.
• Çocuk velayetinin atlanması: 6284 başvurusunda çocukların da geçici velayet kapsamına alınması istenmelidir.
• Maddi tedbirlerin (geçici nafaka) talep edilmemesi: Mağdurun geçim kaynağı kesilirse yeniden şiddet ortamına dönmek zorunda kalabilir.
• Boşanma davasıyla birleştirilmemesi: Şiddet boşanma sebebidir; 6284 tedbir kararı boşanma davasında güçlü delildir.

Kapsam ve İlgili Mevzuat

6284 sayılı Kanun yalnız başına çalışan bir mevzuat değildir. Aşağıdaki kanunlarla birlikte uygulanır:

• Türk Medeni Kanunu (TMK): Boşanma, velayet, nafaka düzenlemeleri,
• Türk Ceza Kanunu (TCK): Kasten yaralama (TCK m. 86), tehdit (TCK m. 106), hakaret (TCK m. 125), eşe karşı şiddet ağırlaştırıcı sebep,
• Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK): Şiddet faillerinin tutuklanması, koruma tedbirleri,
• İstanbul Sözleşmesi (eskiden): Türkiye 2021'de sözleşmeden çekilse de iç hukukta 6284 kanunu yürürlükte kalmıştır,
• Kadına Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Sözleşmesi (CEDAW): Türkiye'nin BM kapsamındaki yükümlülükleri.

Sıkça Sorulan Sorular