Mal Ortaklığı Rejimi 2026: TMK 256-281 Kapsamında Genel ve Sınırlı Mal Ortaklığı

Mal ortaklığı rejimi, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 256 ile 281. maddeleri arasında düzenlenen, eşlerin malvarlıklarının birleştirilerek ortak yönetildiği ve sona erme halinde eşit paylaşıldığı seçimlik mal rejimidir. Türkiye'de mal ayrılığı ve paylaşmalı mal ayrılığından farklı olarak tam birleşme esasına dayanır; eşlerin kanunen kişisel mal sayılan değerleri dışındaki tüm malları ortaklık malı haline gelir. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu hükümleri uyarınca rejim ancak eşlerin notere giderek mal rejimi sözleşmesi imzalaması ile uygulanır. Bu rehber 2026 yılında mal ortaklığı rejiminin türlerini, kapsamını, sözleşme şartlarını, borç sorumluluğunu ve tasfiye prosedürünü ayrıntılı olarak açıklamaktadır.

Mal Ortaklığı Rejimi Nedir?

Mal ortaklığı rejimi, mal birliği temelli bir mal rejimidir. Eşlerin kişisel malları dışında kalan tüm malvarlığı değerleri ortaklık malı haline gelir ve eşler tarafından birlikte yönetilir. Bu rejim üç mal grubunun varlığı ile karakterize edilir:

• Karı'nın kişisel malları,
• Koca'nın kişisel malları,
• Ortaklık malı (her iki eşin elbirliğiyle malik olduğu mallar).

TMK m. 256 uyarınca mal ortaklığı rejimi, eşlerin ortaklık malları ile kişisel mallarını kapsar. Ortaklık malı üzerinde eşler elbirliği ile maliktir; biri diğerinin rızası olmadan ortaklık malı üzerinde tasarrufta bulunamaz.

Rejimin Felsefesi

Mal ortaklığı rejimi, evliliği tam ekonomik birlik olarak gören anlayışın ürünüdür. Eşler "tek bir ekonomik birim" gibi davranır; gelir ve giderler ortak hesapta toplanır. Bu nedenle rejim, eşlerin tam güvene dayalı, ortak proje yürüten evliliklerinde tercih edilir.

Yasal Dayanak

Mal ortaklığı TMK'nın "Altıncı Ayırım" başlığı altında, 256 ile 281. maddeler arasında düzenlenmiştir. Düzenleme şu bölümleri içerir:

• m. 256-257: Genel ve sınırlı mal ortaklığı,
• m. 258-260: Sınırlı mal ortaklığı türleri,
• m. 261-265: Mal grupları (kişisel ve ortaklık malları),
• m. 266-267: Yönetim ve tasarruf,
• m. 268-271: Borçlardan sorumluluk,
• m. 272-275: Mesleki faaliyet ve sebepsiz zenginleşme,
• m. 276-281: Sona erme ve tasfiye.

Mal Ortaklığının Türleri

TMK iki ana mal ortaklığı türünü düzenler: genel mal ortaklığı ve sınırlı mal ortaklığı. Bu iki türün kapsamı önemli ölçüde farklıdır.

Genel Mal Ortaklığı (TMK m. 257)

Genel mal ortaklığında eşler, kanun gereği kişisel mal sayılanlar dışında, malları ile gelirlerini ortaklığa dahil eder. Bu en geniş ortaklık türüdür. Genel mal ortaklığında:

• Evlilik öncesi mallar dahi ortaklık malıdır,
• Miras yoluyla edinilen mallar bile (kişisel kullanıma yarayanlar hariç) ortaklığa girer,
• Mesleki kazançlar ortaklık malıdır,
• Kişisel mal kategorisi oldukça dardır.

Sınırlı Mal Ortaklığı (TMK m. 258-260)

Sınırlı mal ortaklığında eşler sözleşme ile sadece belirli mal kategorilerini ortaklığa dahil eder. İki alt türü vardır:

Edinilmiş Mallarda Ortaklık (m. 258)

Eşler sadece edinilmiş malları ortaklığa dahil edebilirler. Edinilmiş mal kavramı TMK m. 219 ile aynı içeriktedir (maaş, ticari kazanç, sosyal yardım gibi). Diğer kişisel mallar ortaklık dışında kalır. Detay için edinilmiş mallara katılma rejimi tasfiyesi rehberimize bakabilirsiniz.

Diğer Mal Ortaklıkları (m. 259)

Eşler sözleşme ile belirli malvarlığı değerlerini veya türlerini (örneğin sadece taşınmazlar, sadece mesleki kazançlar) ortaklığa dahil edebilirler. Bu serbestlik geniş bir yelpaze sunar; ancak emredici hükümlere ve kamu düzenine aykırı düzenleme yapılamaz.

Sınırlı Mal Ortaklığında Kapsam Belirleme

Sınırlı mal ortaklığı seçildiğinde sözleşmede ortaklığa giren mallar açıkça belirtilmelidir. Belirsizlik halinde kanunun genel mal ortaklığı kuralları kıyasen uygulanır.

Sözleşmenin Şartları

Mal ortaklığı rejimi yasal rejim değildir; ancak noter sözleşmesi ile kararlaştırılabilir. Sözleşme şartları TMK m. 205'te düzenlenmiştir.

Şekil Şartları

Mal ortaklığı sözleşmesi:

• Yalnızca noterde yapılabilir (adi yazılı şekil geçersizdir),
• Düzenleme veya onaylama şeklinde yapılabilir,
• Her iki eşin de imzasını gerektirir,
• Ehliyetli eşler arasında geçerlidir.

Sözleşmenin İçeriği

Mal ortaklığı sözleşmesinde bulunması gereken unsurlar:

• Tarafların kimlik bilgileri,
• Mal ortaklığı türü (genel veya sınırlı),
• Sınırlı ortaklıkta hangi malların ortaklığa dahil olduğu,
• Mevcut malvarlığı beyanı (ispat kolaylığı için),
• Yürürlük tarihi ve imzalar.

Yapılma Zamanı ve Yürürlük

Sözleşme şu zamanlarda yapılabilir:

• Evlilik öncesi (nikah tarihinde yürürlüğe girer),
• Nikah memuru huzurunda yazılı beyan ile,
• Evlilik içinde herhangi bir zamanda.

Sözleşme ileriye etkilidir. Mal ortaklığına geçilirse sözleşme tarihindeki tüm mallar (kişisel mal sayılanlar hariç) ortaklık malı olur. Bu yönüyle mal ortaklığı sözleşmesi diğer rejim sözleşmelerinden farklılaşır: rejim değişikliği fiilen geçmişe etki edebilir.

Ortaklık Malları ve Kişisel Mallar

Mal ortaklığı rejiminde malvarlığı kategorileri tasfiyenin temelini oluşturur. Bu nedenle her iki kategori de doğru tespit edilmelidir.

Ortaklık Malları (TMK m. 263)

Ortaklık malları, eşlerin kişisel mal olarak ayrılmamış tüm değerleridir. Genel mal ortaklığında:

• Evlilik öncesi edinilen mallar (kişisel kullanım eşyaları hariç),
• Evlilik içinde edinilen tüm mallar,
• Mesleki kazançlar,
• Kişisel mal gelirleri,
• Karşılıksız kazandırmalar,
• Miras yoluyla edinilen değerler (kişisel kullanım dışında).

Kişisel Mallar (TMK m. 261-262)

Mal ortaklığı rejiminde kişisel mal sayılanlar oldukça dardır:

Kanunen Kişisel Mal Sayılanlar (m. 261)

• Eşlerden birinin yalnız kişisel kullanımına yarayan eşyalar,
• Manevi tazminat alacakları,
• Kişisel mallar yerine geçen değerler.

Sözleşme ile Kişisel Mal Sayılanlar (m. 262)

Eşler mal rejimi sözleşmesi ile belirli malvarlığı değerlerini, özellikle bir eşin mesleğinin icrasına veya işletmesinin işletilmesine ayrılmış olanları kişisel mal sayabilirler. Üçüncü kişilerin (özellikle vasiyet bırakan veya bağışlayan) iradesi ile de kişisel mal niteliği kazandırılabilir.

Kişisel Malların Gelirleri

TMK m. 264'e göre kişisel malların gelirleri (kira, faiz, temettü) kural olarak ortaklık malıdır. Ancak eşler sözleşme ile bu gelirleri de kişisel mal kapsamına alabilir.

İspat Karinesi

Bir malın kişisel mal olduğunu iddia eden eş, bunu ispat etmekle yükümlüdür. İspat edilemeyen mallar ortaklık malı sayılır. Bu nedenle önemli alımlarda fatura, banka dekontu, vasiyetname, bağış senedi gibi belgelerin saklanması büyük önem taşır.

Yönetim ve Tasarruf Yetkisi

Mal ortaklığı rejiminde malvarlığının yönetimi diğer rejimlerden farklıdır; üç kategori için üç farklı yönetim biçimi geçerlidir.

Kişisel Malların Yönetimi

Her eş kendi kişisel malları üzerinde tek başına yönetim, yararlanma ve tasarruf yetkisine sahiptir. Diğer eşin rızası aranmaz.

Ortaklık Mallarının Olağan Yönetimi (TMK m. 266)

Eşlerden her biri, evlilik birliğinin yararına ortaklık mallarında ortaklığın yönetimi sınırları içinde tasarrufta bulunabilir. Olağan ihtiyaçlar ve günlük işler için tek başına hareket edebilirler.

Ortaklık Mallarında Olağanüstü Tasarruf (TMK m. 267)

Olağan yönetim sınırlarını aşan tasarruflar için her iki eşin de rızası gerekir. Bu tasarruflar arasında:

• Ortaklık malı taşınmazın satışı veya rehnedilmesi,
• Ortaklık malı işletmenin devri,
• Önemli miktarda borçlanma,
• Mirastan vazgeçme veya mirasın reddi.

Rıza alınmadan yapılan tasarruflar diğer eş tarafından mahkemede iptal edilebilir.

Mesleki Faaliyet (TMK m. 272)

Bir eşin tek başına yürüttüğü meslek veya işletme faaliyeti çerçevesinde gerekli olan tasarruflar için diğer eşin rızası aranmaz. Ancak işletmenin kendisi ortaklık malıysa, işletmenin devri için yine rıza gerekir.

Borçlardan Sorumluluk

Mal ortaklığında borçlar üç kategoride sınıflandırılır: ortaklık borçları, kişisel borçlar ve müşterek borçlar.

Ortaklık Borçları (TMK m. 268)

Her iki eş, ortaklığın temsiline ilişkin işlerden, ortaklık mallarının yönetiminden ve birlikte sağlanmış borçlardan ortaklık malı ve kişisel malları ile birlikte sorumludur. Ortaklık borçları arasında:

• Ailenin sürekli ihtiyaçları için yapılan harcamalar,
• Eşlerin temsil yetkisi kapsamındaki borçlar (TMK m. 188),
• Ortaklık malı taşınmazın kredi borcu,
• Çocukların eğitim ve sağlık masrafları,
• Ortaklık işletmesinden doğan borçlar.

Kişisel Borçlar (TMK m. 269)

Kişisel borçlardan yalnızca borçlu eş, kişisel malları ve ortaklık malındaki kendi payı oranında sorumludur. Diğer eşin kişisel malına haciz konulamaz; ancak ortaklık malındaki payı yarı tutarında haczedilebilir.

Borçlar İçin İcra

Kişisel borç için ortaklık malı üzerinde haciz işlemi yapıldığında, diğer eşe ortaklık malındaki payını koruma hakkı tanınır. TMK m. 270 uyarınca diğer eş borcu öderse, ortaklık malı kendisinin kişisel malı haline gelir.

Eşlerarası Tazminat Yükümlülüğü (TMK m. 273-274)

Kişisel mal ile ortaklık borcu ödenmişse veya ortaklık malı ile kişisel borç ödenmişse, eşler arasında tazminat yükümlülüğü doğar. Tasfiyede bu denkleştirme hesaba katılır.

Rejimin Sona Erme Halleri

Mal ortaklığı rejimi TMK m. 247 ve genel kurallar uyarınca şu hallerde sona erer:

• Eşlerden birinin ölümü (ölüm anında),
• Boşanma kararının kesinleşmesi (dava tarihinde),
• Evliliğin iptali kararının kesinleşmesi (dava tarihinde),
• Yeni bir mal rejimi sözleşmesinin yapılması,
• Mahkeme kararıyla mal ayrılığına dönüşüm (dava tarihinde),
• Eşlerden birinin iflas etmesi (iflasın açıldığı tarihte).

İflas Nedeniyle Sona Erme (TMK m. 275)

Mal ortaklığında borçlu eşin iflası durumunda diğer eşin alacak hakları tehlikeye girmesin diye rejim kendiliğinden mal ayrılığına dönüşür. Bu kural mal ortaklığına özgüdür ve diğer eşin korunması amacını taşır.

Olağanüstü Mal Ayrılığına Geçiş (TMK m. 206)

Haklı bir sebebin varlığı halinde eşlerden birinin talebi üzerine hâkim, mal ortaklığını mal ayrılığına dönüştürebilir. Haklı sebepler arasında:

• Diğer eşin malvarlığının borca batık olması,
• Diğer eşin tasfiye paylarını tehlikeye düşürmesi,
• Rıza alınması gereken işlemlerde haksız ret,
• Eşler arasında uzun süreli fiili ayrılık.

Tasfiye Süreci ve Paylaşım

Mal ortaklığının tasfiyesi TMK m. 276-281 hükümlerine göre yapılır. Süreç dört aşamada gerçekleşir.

1. Aşama: Kişisel Malların Geri Alınması (TMK m. 276)

Her eş kişisel mallarını geri alır. Bu aşamada öncelikle hangi malların kişisel olduğu belirlenir.

2. Aşama: Borçların Ödenmesi (TMK m. 277)

Ortaklık borçları ortaklık malından ödenir. Borç ortaklık malını aşıyorsa eşler kişisel mallarından müteselsil olarak sorumludur. Eşler arasındaki tazminat yükümlülükleri de denkleştirilir.

3. Aşama: Kalan Ortaklık Malının Belirlenmesi

Kişisel mallar geri alındıktan ve ortaklık borçları ödendikten sonra kalan ortaklık malı tespit edilir. Bu mal paylaşıma konu malvarlığını oluşturur.

4. Aşama: Paylaşım (TMK m. 278-279)

Paylaşım yöntemi sona erme nedeniyle değişir:

Ölüm veya Mal Rejimi Sözleşmesi Halinde (TMK m. 278)

Ortaklık malı eşler veya mirasçılar arasında yarı yarıya paylaşılır. Mal rejimi sözleşmesinde başka bir paylaşım öngörülmüşse o uygulanır. Ancak sözleşmeyle bir eşin payını yarıdan az veya fazla belirleme sınırları vardır.

Diğer Hallerde (Boşanma, İptal, Mal Ayrılığına Geçiş) (TMK m. 279)

Boşanma veya evliliğin iptali halinde her eş, mal rejimi sözleşmesiyle başka bir esas öngörülmedikçe, mal ortaklığında olduğu sürece ortaklığa giren mallardan, kendi mal rejimi olan mal ayrılığında edinilmiş sayılacak olanı geri alır. Sözleşmeyle aksi belirlenmemişse kalanın yarısı her birine aittir.

Paylaşımın Şekli (TMK m. 280)

Paylaşım aynen yapılabiliyorsa aynen yapılır. Ayni paylaşım mümkün değilse:

• Mal eşlerden birine bırakılır ve karşılığında diğer eşe değerin yarısı ödenir,
• Anlaşma sağlanamazsa mahkeme satışına karar verilebilir,
• Eşlerden birinin üstün yararı varsa o eşe tahsis yapılır.

Aile Konutunun Tahsisi

Eşlerden biri, ailenin ekonomik geleceği ve özellikle çocukların durumu gözetilerek aile konutunun kendisine tahsisini isteyebilir. Bu tahsis için diğer eşin payı parasal olarak karşılanır. Daha geniş bilgi için aile konutu şerhi rehberimize bakabilirsiniz.

Tasfiye Davası Usul Bilgileri

• Görevli mahkeme: Aile mahkemesi (bulunmadığı yerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla),
• Yetkili mahkeme: Boşanma davası sürüyorsa boşanma mahkemesi; sonrasında davalının yerleşim yeri mahkemesi,
• Zamanaşımı: 10 yıl (mal rejiminin sona erdiği tarihten itibaren),
• Dava süresi: Ortalama 3-5 yıl (istinaf ve Yargıtay dahil),
• Harç: Nispi harç, talep edilen değer üzerinden.

Delil Toplama

Mal ortaklığı tasfiyesinde delil yelpazesi geniştir:

• Tapu kayıtları (TAKBİS),
• Trafik tescil belgeleri,
• Banka hesap dökümleri,
• MERSİS şirket ortaklık kayıtları,
• Vergi dairesi gelir kayıtları,
• SGK hizmet dökümü,
• Vasiyetnameler ve bağış senetleri,
• Faturalar ve satış sözleşmeleri,
• Bilirkişi raporları.

Diğer Rejimlerle Karşılaştırma

Mal ortaklığı, Türk hukukundaki dört mal rejimi içinde en geniş kapsamlı paylaşıma yol açan rejimdir.

Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi ile Fark

Edinilmiş mallara katılma rejiminde mallar birleşmez; eşler kendi mallarını yönetir ve sona ermede sadece artık değer üzerinden katılma alacağı doğar. Mal ortaklığında ise mallar fiilen birleşip ortak yönetim altına girer. Detay için katılma alacağı hesaplama rehberimiz incelenebilir.

Mal Ayrılığı ile Fark

Mal ayrılığında her eş tam ekonomik bağımsızlığa sahiptir; mal ortaklığında ise birleşme esastır. İki rejim birbirinin zıttıdır. Bkz. mal ayrılığı rejimi rehberimiz.

Paylaşmalı Mal Ayrılığı ile Fark

Paylaşmalı mal ayrılığında sadece aileye özgülenmiş mallar paylaşılır ve evlilik boyunca mal yönetimi serbesttir. Mal ortaklığında ise tüm ortaklık malları üzerinde birlikte yönetim ve paylaşım söz konusudur. Bkz. paylaşmalı mal ayrılığı rejimi rehberimiz.

Mal Ortaklığı Kimler İçin Uygundur?

Mal ortaklığı pratikte şu durumlarda öne çıkar:

• Eşlerin birlikte iş veya işletme yürüttüğü evlilikler,
• Tam ekonomik birlik hedefi olan çiftler,
• Birinin yüksek gelirli, diğerinin ev hanımı olduğu ancak tam paylaşım istenen evlilikler,
• Tarımsal işletme ortak yürüten eşler.

Avantaj ve Dezavantajlar

Avantajlar:

• Ev içi emeğe tam karşılık verir,
• Eşler arasında ekonomik eşitlik sağlar,
• Aile birliğinin ekonomik temelini güçlendirir.

Dezavantajlar:

• Bireysel ekonomik özgürlüğü kısıtlar,
• Bir eşin borcu diğerinin malvarlığını etkileyebilir,
• Olağanüstü tasarruflar için sürekli rıza alınması gerekir,
• Aile şirketleri ve miras malları açısından risk doğurur,
• Tasfiye süreci karmaşıktır.

Sıkça Sorulan Sorular

Mal ortaklığı yasal rejim midir?

Hayır. Türkiye'de 1 Ocak 2002 sonrasında yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılma rejimidir. Mal ortaklığı eşlerin notere giderek sözleşme ile seçebilecekleri üç seçimlik rejimden biridir. Toplumsal kullanımı oldukça düşüktür.

Mal ortaklığı sözleşmesi sonradan değiştirilebilir mi?

Evet. Eşler yeni bir mal rejimi sözleşmesi yaparak başka bir rejime geçebilir. Ayrıca TMK m. 206 uyarınca haklı sebebin varlığında mahkeme kararıyla mal ayrılığına dönüşüm de mümkündür. İflas halinde rejim kendiliğinden mal ayrılığına dönüşür.

Mal ortaklığında miras kalan ev ortaklığa girer mi?

Genel mal ortaklığında evet, miras kalan ev de ortaklık malıdır (kişisel kullanım eşyaları hariç). Ancak miras bırakan vasiyetnamede malın kişisel mal olarak kalmasını istemişse o irade uygulanır. Sınırlı mal ortaklığında ise miras malları kapsam dışı tutulabilir.

Mal ortaklığında bir eşin borcu diğer eşin malını etkiler mi?

Kişisel borçlar için sadece borçlu eşin kişisel malları ve ortaklık malındaki payı sorumludur. Ortaklık borçları (aile ihtiyaçları, temsil yetkisi kapsamında borçlar) için ise her iki eşin de ortaklık ve kişisel malları sorumludur. Bu nedenle eşin işinin borca düşmesi diğer eşi de etkileyebilir.

Mal ortaklığında nafaka hakkı etkilenir mi?

Hayır. Nafaka düzenlemeleri mal rejiminden bağımsızdır. TMK m. 175 vd. hükümleri uyarınca yoksulluk nafakası ve iştirak nafakası talep edilebilir. Detay için nafaka hesaplama rehberimize bakabilirsiniz.

Mal ortaklığında miras hakkı nasıl etkilenir?

Mal ortaklığında ölüm halinde önce ortaklık tasfiye edilir; sağ kalan eşe ortaklık malının yarısı verilir. Geri kalan kısım terekeyi oluşturur ve sağ kalan eş ayrıca TMK m. 499 uyarınca mirasçılık payını da alır. Bu nedenle mal ortaklığı sağ kalan eş açısından genellikle avantajlıdır.

Sınırlı mal ortaklığı pratikte uygulanabilir mi?

Evet, ancak kapsamı sözleşmede çok açık tanımlanmalıdır. Hangi malların ortaklığa girdiği, hangilerinin dışında tutulduğu, kişisel mal gelirlerinin ne olacağı net yazılmalıdır. Belirsiz düzenlemeler ileride tasfiyede ciddi uyuşmazlıklara yol açar.