Çocukla kişisel ilişki kurulması diğer bir ifadeyle çocukla görüşme programı, boşanma veya ayrılık sonrasında velayet kendisinde olmayan ebeveynin çocuğuyla belirli aralıklarla bir araya gelmesini düzenleyen hukuki çerçevedir. Türk Medeni Kanunu m. 182 ve m. 323-331 hükümlerinde düzenlenen bu hak, hem ebeveynin hem de çocuğun temel hakkıdır. Görüşme programının hafta sonu, dini bayramlar, yarıyıl tatili, yaz tatili gibi farklı zaman dilimlerine yayılması; çocuğun yaşına, ebeveynler arası mesafeye ve çocuğun ihtiyaçlarına göre özelleştirilmesi gerekir. 2026 itibarıyla Yargıtay uygulamasında Çocuk Hakları Sözleşmesi ile uyumlu, çocuğun üstün yararını öne çıkaran esnek modeller benimsenmektedir. Bu rehberde yaşa göre görüşme modelleri, bayram düzenleri, yaz tatili planlaması ve uygulamada karşılaşılan sorunlara ilişkin pratik bilgiler ayrıntılı şekilde ele alınmaktadır.
İçindekiler
Hukuki Temel: TMK 182 ve 323
Türk Medeni Kanunu m. 182 boşanmada hakimin "ana ve babanın haklarını, çocukla kişisel ilişkilerini düzenler" hükmü uyarınca velayet kendisinde olmayan ebeveynin çocukla görüşmesini düzenlemekle yükümlüdür. 4721 sayılı TMK m. 323 ise "Ana ve babadan her biri, velayeti altında bulunmayan veya kendisine bırakılmayan çocuk ile uygun kişisel ilişki kurulmasını isteme hakkına sahiptir" hükmüyle bu hakkı genişletir.
İlke ve İlkeler
- Çocuğun üstün yararı: Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi m. 3,
- İki ebeveynle bağ: Çocuğun her iki ebeveyniyle düzenli ilişki kurma hakkı,
- Süreklilik: Görüşmenin kesintisiz devam etmesi,
- Esneklik: Programın koşullara göre uyarlanabilirliği,
- Çocuğun görüşü: İdrak çağında ise dikkate alınması.
Kapsama Giren Yakın Akrabalar
Kişisel ilişki kurma hakkı yalnızca ebeveynlerle sınırlı değildir. TMK m. 325 uyarınca dede, nine, kardeşler ve diğer yakın akrabalar da çocukla kişisel ilişki kurma hakkına sahiptir. Bu durumda ayrı bir kişisel ilişki davası açılır.
Yaş Grubuna Göre Görüşme Modelleri
Çocuğun yaşı, görüşme programının en belirleyici unsurudur. Yargıtay uygulamasında farklı yaş grupları için farklı modeller benimsenmiştir.
0-3 Yaş (Bebeklik Dönemi)
- Anneden uzun süreli ayrılık uygun değildir,
- Haftada 2-3 kez 2-3 saatlik görüşme,
- Görüşme yeri çocuğun alışık olduğu ortam (anne evi ya da nötr alan),
- Gece konaklaması istisnai olarak değerlendirilir,
- Emzirme dönemi sona erince program kademeli genişletilir.
3-7 Yaş (Okul Öncesi)
- Ayda 2-4 hafta sonu yarım gün görüşme,
- Cumartesi 10:00 – 18:00 arası,
- Yaş ilerledikçe gece konaklamasına geçiş,
- Yaz tatilinde 5-10 gün ardışık görüşme,
- Bayramların yarısı görüşmesi mümkün.
7-12 Yaş (İlkokul – Ortaokul)
- İki haftada bir tam hafta sonu (cumartesi 09:00 – pazar 18:00),
- Yaz tatilinde 15-30 gün,
- Dini bayramların yarısı,
- Yarıyıl tatilinin yarısı,
- Doğum günü dönüşümlü.
12 Yaş ve Üzeri (Ergenlik)
- Çocuğun isteği belirleyici,
- Esnek görüşme: Çocuk istediğinde,
- Hafta sonu temel düzene ek doğrudan iletişim hakkı,
- Yaz tatilinde uzun süreli (30-45 gün) görüşme,
- Sosyal medya ve görüntülü iletişim haklı kabul edilir.
Hafta Sonu Görüşme Programı
Hafta sonu görüşmesi, kişisel ilişki düzeninin omurgasını oluşturur. Yargıtay uygulamasında en yaygın model:
Klasik Hafta Sonu Modeli
- Her ayın 1. ve 3. hafta sonu: Cumartesi 09:00'dan pazar 18:00'a kadar,
- Toplam görüşme: Ayda 2 hafta sonu, 4 gün,
- Teslim yeri: Çocuğun bulunduğu adres, okul veya Adli Destek Müdürlüğü,
- Geri teslim: Velayet sahibinin adresi.
Alternatif Modeller
- Her hafta sonu: Cumartesi 10:00 – 18:00 (gece kalmaksızın, küçük yaş için),
- İki haftada bir tam hafta sonu: Cuma 18:00 – Pazar 19:00,
- Aylık uzun hafta sonu: Mesafeli yaşayan ebeveynler için, cuma 17:00 – pazartesi 09:00,
- Hafta içi günü: Çarşamba akşamı 17:00 – 20:00 (akşam yemeği görüşmesi).
Teslim Yerinin Belirlenmesi
Teslim yeri kararda açıkça yer almalıdır. Yaygın seçenekler:
- Çocuğun ikamet adresi,
- Çocuğun okulu (mesai saatleri sonunda),
- Adli Destek Müdürlüğü görüşme odaları,
- Belediye merkezleri,
- Karşılıklı belirlenen nötr mekan.
Teslim sürecinin nasıl işlediği konusunda 7343 Sayılı Kanun çocuk teslimi rehberi ayrıntılı bilgi sunar.
Dini ve Resmi Bayram Düzeni
Dini ve resmi bayramlarda çocukla görüşme genellikle paylaşımlı modelle düzenlenir.
Ramazan ve Kurban Bayramı
Üç-dört gün süren dini bayramlar genellikle yarıya bölünür:
- 1. ve 2. gün: Bir ebeveynde (genellikle ilk yıl baba, ikinci yıl anne dönüşümlü),
- 3. ve 4. gün: Diğer ebeveynde,
- Saat: 1. günün 09:00'undan 2. günün 18:00'ına kadar şeklinde belirlenir,
- Arefe günü: Genellikle bayramı geçirmeyen ebeveynde olur.
Resmi Bayramlar
23 Nisan, 19 Mayıs, 30 Ağustos, 29 Ekim gibi resmi bayramlar yıl bazında dönüşümlü olarak paylaşılır:
- Tek yıllar bir ebeveynde,
- Çift yıllar diğer ebeveynde,
- Bayram günü 09:00 – 18:00 arası görüşme yapılır.
Yılbaşı
Yılbaşı 31 Aralık akşamından 1 Ocak akşamına kadar genellikle yıllık olarak dönüşümlü değerlendirilir. Bazı kararlarda 31 Aralık akşamı 18:00 – 24:00 anne; 1 Ocak 09:00 – 18:00 baba şeklinde gün içi paylaşım da yapılır.
Yarıyıl Tatili Görüşmesi
Şubat ayı yarıyıl tatili (sömestr) genellikle 2 haftalık bir süredir ve aşağıdaki modellerle düzenlenir:
Yarıyıl Modelleri
- Tatilin tamamı: Velayet sahibi olmayan ebeveynde (genellikle uzak mesafeli olduğu durumda),
- Tatilin yarısı: İlk hafta bir ebeveyn, ikinci hafta diğer ebeveyn,
- Hafta sonu görüşmesine ek 7 gün: Standart modele eklenen ek süre,
- Dönüşümlü tam tatil: Yıl bazında tatilin tamamı bir ebeveynde.
Yarıyıl Görüşmesinin Önemi
Yarıyıl tatili, çocuğun okul stresinden uzaklaştığı, ebeveyniyle nitelikli zaman geçirebileceği bir dönemdir. Bu nedenle salt hafta sonlarına sıkışmadan, uzun süreli bir görüşme imkanı sağlar. Karar metninde yarıyıl tatilinin nasıl paylaşılacağı somut olarak belirtilmelidir.
Yaz Tatili Görüşmesi
Yaz tatili kişisel ilişki açısından en kıymetli zaman dilimidir. Çocuğun okul olmaması, ebeveyniyle uzun süreli birlikte olmasına olanak tanır.
Yaz Tatili Süre Modelleri
- Aynı şehir: 15 gün ardışık,
- Yakın şehir: 20-25 gün ardışık,
- Uzak şehir/yurt dışı: 30-45 gün ardışık veya iki dönem halinde,
- Esnek model: Çocuğun program yoğunluğuna göre uyarlanır.
Yaz Tatili Planlaması
- Tarih belirlemesi: Genellikle 1 Temmuz – 31 Ağustos arası,
- İki ebeveyn arası bilgi paylaşımı: Plan en az 1 ay önce yazılı bildirim,
- Kamp ve yaz okulu: Görüşme süresine etkisi planlamada hesaba katılır,
- Tatile birlikte çıkış: Görüşme süresi içinde ebeveynin çocuğu tatile götürmesi.
Yurt Dışı Yaz Tatili
Yaz tatili sürecinde çocuğun yurt dışına çıkarılması için velayet sahibinin yazılı muvafakatnamesi şarttır. Muvafakatname noter onaylı olmalı ve seyahat tarihi, ülke, refakatçi bilgilerini içermelidir. Muvafakat alınamazsa aile mahkemesinden yurt dışı çıkış izni talep edilir.
Özel Günler: Doğum Günü ve Anneler-Babalar Günü
Karara eklenebilecek özel gün düzenlemeleri çocuk için anlamlı anların kaçırılmamasını sağlar.
Çocuğun Doğum Günü
- Dönüşümlü olarak her yıl bir ebeveynde,
- Aynı gün içinde gün içi paylaşımı (09:00 – 14:00 bir ebeveyn, 14:00 – 21:00 diğer),
- Hafta sonu ise hafta sonunu geçiren ebeveynde,
- Hafta içi ise akşam yemeği ortak.
Anneler ve Babalar Günü
- Anneler Günü (mayıs ikinci pazarı): Çocuk anneyle,
- Babalar Günü (haziran üçüncü pazarı): Çocuk babayla,
- Saatler 09:00 – 18:00 arasında düzenlenir.
Velayet Sahibi Olmayan Ebeveynin Doğum Günü
- Hafta içi ise akşam 2 saat görüşme,
- Hafta sonu ise tam gün,
- Yıllık dönüşümlü olmak üzere düzenlenebilir.
Uygulamada Karşılaşılan Sorunlar
Görüşme programının uygulanması sırasında ortaya çıkan sorunlar çeşitlilik gösterir.
Çocuk Görüşmek İstemiyorsa
İdrak çağındaki çocuk açıkça görüşmek istemediğini ifade ediyorsa, uzman değerlendirmesi yapılır. Çocuğun isteksizliği gerçek bir korku/tehlikeden mi yoksa ebeveynler arası gerilimden mi kaynaklanıyor incelenir. Sonuca göre görüşme usulü değiştirilebilir ya da geçici olarak refakatli görüşmeye geçilebilir.
Velayet Sahibi Görüşmeyi Engelliyorsa
Velayet sahibi çocuğu teslim etmiyorsa Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğüne başvurarak teslim emri çıkarttırılır. Aykırılığın tekrarı halinde:
- 3 aya kadar disiplin hapsi (7343 Sayılı Kanun),
- Velayet hakkının kötüye kullanılması nedeniyle velayet değişikliği davası,
- Tazminat ve idari para cezası gündeme gelir.
Görüşme Programını Çocuğa Uydurma Sorunu
Karar metnine "okul, kurs, spor faaliyetleri etkilenmeyecek şekilde" hükmü konulması önemlidir. Aksi halde çocuğun futbol antrenmanı, müzik dersi gibi etkinlikleri hafta sonu görüşmesine denk geldiğinde sorun yaşanır.
Çocuk Hasta Olduğunda
Çocuğun hastalığı geçerli sebep ise görüşme ertelenir. Ancak hastalığın belgelenmesi (doktor raporu) gerekir. Aksi halde sebepsiz teslim etmeme sayılır.
Görüşme Programının Yetersiz Olduğu Durumda
Mevcut görüşme programının çocuğun yaşına, koşullarına veya ebeveyn-çocuk ilişkisine yetmediği düşünülüyorsa kişisel ilişki kurulması davası ile yeniden düzenleme talep edilebilir.
Çocukla görüşme programı düzenlenmesi, mevcut programın değiştirilmesi veya görüşme engeline karşı hukuki destek almak isteyenler Balgat Hukuk iletişim sayfası üzerinden büromuza ulaşabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Boşanma kararında görüşme programı yazmıyorsa ne yapılır?
Boşanma kararında çocukla görüşme düzeni yer almıyorsa veya yetersiz biçimde düzenlenmişse aile mahkemesinde kişisel ilişki kurulması davası açılabilir. TMK m. 323-326 kapsamında çocukla görüşme düzeninin belirlenmesi her zaman talep edilebilir.
Görüşme programını anlaşmalı olarak değiştirebilir miyiz?
Evet, ebeveynler aralarında yazılı anlaşma ile görüşme programını değiştirebilir. Ancak bu anlaşma mahkeme kararı niteliği taşımaz; uyuşmazlık halinde mahkeme kararı esas alınır. Kalıcı değişiklik için aile mahkemesine başvurularak kararın güncellenmesi sağlanmalıdır.
Görüşme sırasında çocuğun başına bir şey gelirse sorumlu kim?
Görüşme süresi boyunca çocuğun bakım ve gözetimi velayet sahibi olmayan ebeveyne aittir. Kasıt veya ihmal sonucu çocuğun zarar görmesi halinde maddi ve manevi tazminat sorumluluğu doğar. Ağır ihmal halinde velayet hakkının kötüye kullanılması nedeniyle velayet değişikliği davası açılabilir.
Görüşme sırasında çocuğa farklı bir terbiye uygulanırsa ne olur?
Velayet sahibi olmayan ebeveynin çocuğu görüşme süresinde fiziksel ya da duygusal şiddete maruz bırakması, çocuğun üstün yararına aykırıdır. Tespit edilirse görüşme refakatli hale getirilebilir, askıya alınabilir veya tamamen kaldırılabilir. 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma kararı da alınabilir.
Çocuk görüşmeye gitmek istemediğinde velayet sahibi zorla göndermek zorunda mı?
Mahkeme kararı varsa velayet sahibi görüşmeyi engellememekle yükümlüdür. Ancak çocuk fiziksel olarak direnirse velayet sahibi zorla götüremez. Bu durumda Adli Destek Müdürlüğüne durum bildirilir, uzman değerlendirmesi yapılır ve çocuğun isteksizliğinin sebepleri incelenir. Velayet sahibinin çocuğu "yönlendirdiği" ispat edilirse aleyhe sonuç doğar.
Görüşmenin görüntülü olarak yapılması mümkün mü?
Evet. Özellikle mesafe, hastalık, pandemi veya çocuğun yaşı uygun değilse görüntülü görüşme ek bir araç olarak benimsenir. Karar metnine "haftada en az 3 kez 30 dakika görüntülü görüşme" gibi hüküm eklenebilir. Bu, fiziksel görüşmenin yerine değil, onu tamamlayan bir uygulamadır.