Nafaka Artırım Davası Nedir?

Türk Medeni Kanunu'nda nafaka dört farklı tür olarak karşımıza çıkmaktadır.

Nafaka Türleri

• Tedbir Nafakası: Boşanma veya ayrılık davası süresince hâkim tarafından re'sen alınan geçici önlem. Hem eş hem müşterek çocuk lehine hükmedilebilir (TMK m. 169).
• Yoksulluk Nafakası: Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek tarafın, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla talep ettiği süresiz nafaka (TMK m. 175). Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz.
• İştirak Nafakası: Velayeti karşı tarafta olan çocuğun bakımı için ödenen nafaka. Yoksulluk nafakasından farklı olarak doğrudan çocuğun ihtiyaçlarına yöneliktir.
• Yardım Nafakası: Aksi hâlde yoksulluğa düşecek üstsoy, altsoy ve kardeşlere ödenen nafaka (TMK m. 364).

Nafaka Neden ve Nasıl Artırılır?

Nafaka artırımı, TMK 176/4 uyarınca düzenlenmiştir. Tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hallerde nafakanın artırılmasına karar verilebilir. Hakkaniyetin gerektirdiği durumlara örnekler:

• Hükmedilen nafakanın enflasyon nedeniyle giderleri karşılayamaması,
• Ekonomik buhran nedeniyle yaşanan hayat pahalılığı,
• Ortaya çıkan yeni gereksinimler nedeniyle nafakanın yetersiz kalması.

Artış Oranı Nasıl Hesaplanır?

Nafaka artış miktarı, Yargıtay kararları doğrultusunda TÜİK'in açıkladığı Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) oranında belirlenmektedir. Ancak bu oran hâkimi bağlamaz; somut koşullara göre ÜFE üzerinde de artırım kararı verilebilir.

Görev ve Yetki

Nafaka artırım davasında görevli mahkeme Aile Mahkemeleridir. Aile mahkemesi bulunmayan yargı çevrelerinde HMK m. 2/1 uyarınca Asliye Hukuk Mahkemeleri görevlidir. Yetkili mahkeme ise TMK m. 177 uyarınca nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesidir.

Zamanaşımı

Nafaka artırım davası bakımından herhangi bir zamanaşımı süresi veya hak düşürücü süre öngörülmemiştir. Önemli olan, nafakanın bağlandığı koşulların değişmesidir.

Anlaşmalı Boşanmada Nafaka Artırımı

Anlaşmalı boşanmada nafaka talepli ise artırım davası açılabilir. Ancak nafaka talep edilmemişse bu sonradan istenememektedir. İştirak nafakası ise müşterek çocuk için olduğundan her zaman ayrıca talep edilebilir.

Yargıtay 3. HD E. 2013/1207 K. 2013/2814: Nafakaların en azından TÜİK'in yayınladığı ÜFE oranında artırılması ve böylece taraflar arasında önceki nafaka takdirinde sağlanan dengenin korunması gerekmektedir.