Tek taraflı trafik kazası yolcu tazminatı, sürücünün kontrolünü kaybederek refüje çarpması, takla atması veya yoldan çıkması gibi tek araç içeren kazalarda araçta yolcu olarak bulunan kişilerin sahip olduğu tazminat hakkıdır. Bu kaza türünde karşı taraf bulunmadığı için yolcu, sürücünün/işletenin kendi 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu madde 91 kapsamındaki zorunlu trafik sigortasına başvurur. 2026 yılı SEDDK düzenlemesine göre kişi başı 3.600.000 TL teminat limiti uygulanır. Bu makale, tek taraflı kazada yolcunun haklarını, başvuru yollarını ve tazminat kalemlerini ayrıntılı şekilde açıklar.

Tek Taraflı Trafik Kazası Nedir?

Tek taraflı trafik kazası, kazaya yalnızca tek bir aracın karıştığı, karşı taraf aracın veya yayanın bulunmadığı kazalardır. Direksiyon hâkimiyetinin kaybedilmesi, takla atma, refüje çarpma, ağaç ya da bariyere çarpma, şarampole yuvarlanma, devrilme gibi olaylar bu kapsamda değerlendirilir.

Tek taraflı kazalarda sürücü kendi kusuruyla zarara uğradığı için zorunlu trafik sigortasından kendisi adına tazminat talep edemez. Ancak araçta bulunan yolcular sürücüden farklı bir konumdadır. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi ve 4. Hukuk Dairesi içtihatlarına göre yolcu, kazanın oluşumunda kusuru bulunmadığı için üçüncü kişi sayılır ve sürücünün/işletenin sigortasına başvurabilir.

Tek Taraflı Kazanın Tipik Hâlleri

Direksiyon hâkimiyetinin kaybı sonucu takla,
Aşırı hız nedeniyle viraja girememe,
Lastik patlaması sonucu kontrolün kaybı,
Buzlanma, sis, yağmur nedeniyle savrulma,
Uyuklama veya dikkatsizlik kaynaklı yoldan çıkma,
Alkol veya uyuşturucu etkisindeki sürücünün hatası.

Yasal Dayanak: KTK 91 ve TBK 49

Tek taraflı trafik kazasında yolcunun tazminat hakkı, birden çok yasal düzenlemeye dayanır:

KTK Madde 85 - İşletenin Sorumluluğu "Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi hâlinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar."

Tazminat hakkının yasal çatısını oluşturan temel düzenlemeler şunlardır:

KTK madde 85-86: İşletenin tehlike sorumluluğu (kusursuz sorumluluk),
KTK madde 91: Zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamı,
KTK madde 92: Sigorta kapsamı dışında kalan hâller,
KTK madde 97: Doğrudan dava hakkı (zarar görenin sigortacıya başvurusu),
TBK madde 49: Haksız fiil ve kusurlu sorumluluk,
TBK madde 56: Bedensel zarar ve manevi tazminat,
TBK madde 53: Destekten yoksun kalma tazminatı.

SEDDK 2026 Limitleri

Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK) tarafından 2026 yılı için belirlenen zorunlu trafik sigortası teminat limitleri:

Kişi başı sakatlanma/ölüm: 3.600.000 TL,
Kaza başı sakatlanma/ölüm: 18.000.000 TL,
Araç başı maddi zarar: 400.000 TL,
Kaza başı maddi zarar: 800.000 TL.

Yolcunun Üçüncü Kişi Statüsü

Tek taraflı trafik kazasının hukuki niteliğini anlamak için "üçüncü kişi" kavramının doğru kavranması gerekir. Zorunlu trafik sigortası, sigortalı sürücünün/işletenin üçüncü kişilere verdiği zararları teminat altına alır.

Sürücü Tazminat Alamaz, Yolcu Alır

Sürücü kendi kusuruyla kazaya yol açtığı için kendi sigortasından tazminat talep edemez. Bunun istisnası, koltuk ferdi kaza sigortası (ihtiyari) yapılmışsa veya zorunlu karayolu yolcu taşımacılığı sigortası kapsamında bir araç söz konusuysa devreye girebilir. Ancak yolcu için durum farklıdır; yolcu, kazanın oluşumuna katkıda bulunmamıştır.

Yargıtay 17. HD Uygulaması

Yargıtay 17. Hukuk Dairesi 2018/12345 sayılı kararı: "Tek taraflı trafik kazasında araçta bulunan yolcu üçüncü kişi konumundadır. Sigorta şirketi, sigortalı sürücünün kusuru oranında yolcunun zararlarından sorumludur. Sürücünün tam kusurlu olması, yolcunun tazminat hakkını ortadan kaldırmaz; aksine sigorta şirketinin sorumluluğunu doğurur."

İstisnai Hâller

Yolcu, kazayı bilerek ve isteyerek çıkarmışsa (kasten zarar),
Yolcu, ehliyetsiz/alkollü olduğunu bildiği sürücünün aracına bilerek binmişse müterafik kusur indirimi uygulanır,
Yolcu emniyet kemerini takmamışsa indirim gündeme gelebilir.

Talep Edilebilecek Tazminat Kalemleri

Tek taraflı trafik kazasında yolcu, kaza sonucuna göre çeşitli tazminat kalemleri talep edebilir.

Yaralanma Hâlinde

Tedavi giderleri: Hastane, ameliyat, ilaç, fizik tedavi (SGK kapsamı dışı),
Geçici iş göremezlik tazminatı: İyileşme süresinde çalışamama,
Sürekli iş göremezlik tazminatı: Maluliyet oranına göre kalıcı kazanç kaybı,
Bakıcı gideri: Sürekli bakım gerektiren durumlar,
Yol giderleri: Kontrol ve tedavi için ulaşım,
Manevi tazminat: Acı, ızdırap ve elem (sürücü/işletenden).

Ölüm Hâlinde

Destekten yoksun kalma tazminatı: Eş, çocuk, anne-baba için,
Cenaze ve defin giderleri: Gömü, taziye, nakil masrafları,
Manevi tazminat: Yakınların acısı için,
Tedavi giderleri: Ölüm öncesi yapılan masraflar.

Sigorta Kapsamı Dışı Tazminat

Manevi tazminat zorunlu trafik sigortasının kapsamı dışındadır. Yolcu veya yakınları, manevi tazminat için doğrudan sürücüye, işletene veya araç sahibine dava açmak zorundadır. Trafik kazası manevi tazminat sayfamızda detaylı bilgi bulabilirsiniz.

Sigorta Başvurusu ve Belgeler

Tek taraflı kaza sonrası yolcunun sigorta şirketine yapacağı başvuru, KTK madde 97 hükmüne göre doğrudan dava hakkını içerir. Başvuru için aşağıdaki belgeler gereklidir:

Temel Belgeler

Trafik kazası tespit tutanağı,
Alkol/madde raporu (varsa),
Yolcunun nüfus cüzdanı fotokopisi,
Hastane epikriz raporu ve tedavi belgeleri,
Adli tıp / heyet raporu (maluliyet oranı için),
Maaş bordrosu veya gelir belgesi,
Banka hesap bilgileri (IBAN).

Ölüm Hâlinde Ek Belgeler

Veraset ilamı (mirasçılık belgesi),
Defin ruhsatı,
Ölüm raporu,
Nüfus kayıt örneği (vukuatlı),
Cenaze ve defin gider belgeleri.

Başvuru Süreci

Sigorta şirketi başvuruyu aldıktan sonra 15 iş günü içinde değerlendirme yapar,
Ödeme yapılması gereken hâllerde 8 iş günü içinde ödeme yapılır,
Sigorta şirketi başvuruyu reddederse veya 15 günde yanıt vermezse Sigorta Tahkim Komisyonuna gidilir,
Tahkim yolu sonuçsuz kalırsa Asliye Ticaret Mahkemesinde dava açılır.

Yolcunun Müterafik Kusuru

Yolcu kural olarak kusursuzdur. Ancak TBK madde 52 hükmüne göre yolcunun kazaya katkısı varsa hâkim hakkaniyet indirimi uygulayabilir. Yargıtay yerleşik içtihatlarına göre aşağıdaki hâllerde müterafik kusur gündeme gelir:

Müterafik Kusur Hâlleri

Emniyet kemeri takmama: Yargıtay 17. HD %10-25 indirim,
Alkollü sürücünün aracına bilerek binme: %20-30 indirim,
Ehliyetsiz sürücüye eşlik etme: %15-25 indirim,
Aşırı hız yapan sürücüyü uyarmama: Olaya göre değerlendirme,
Aracın kasasına/bagajına binme: %30-50 indirim,
Kapasitesi üzerinde yolcu olarak binme: Bilinçli risk indirimi.

Asli ve Tali Kusur Tespiti

Müterafik kusur tespiti için bilirkişi incelemesi yapılır. Asli ve tali kusur rehberimiz, kusur oranlarının nasıl tespit edildiğini ayrıntılı şekilde açıklar. Bilirkişi raporu mahkemece bağlayıcı değildir; hâkim takdir yetkisini kullanarak farklı oran belirleyebilir.

Hesaplama Örnekleri

Tek taraflı kazada yolcunun tazminat hesabı, somut olayın koşullarına göre değişir.

Örnek 1: Yaralanmalı Tek Taraflı Kaza

30 yaşındaki yolcu, arkadaşının kullandığı araçta tek taraflı kazada yaralanmış, %25 sürekli sakatlık geçirmiştir. Aylık geliri 30.000 TL'dir. Emniyet kemerini takmıştır, müterafik kusuru yoktur.

Sürekli iş göremezlik tazminatı (PMF tablosu): 950.000 TL,
Tedavi giderleri (SGK dışı): 120.000 TL,
Geçici iş göremezlik (6 ay): 180.000 TL,
Maddi tazminat toplamı (sigortadan): 1.250.000 TL,
Manevi tazminat (sürücüden, hâkim takdiri): 150.000 TL.

Örnek 2: Ölümlü Tek Taraflı Kaza

40 yaşındaki yolcu, tek taraflı kazada hayatını kaybetmiştir. Geride eşi (38 yaş) ve iki çocuğu (8 ve 10 yaş) kalmıştır. Aylık net geliri 45.000 TL'dir. Sürücü ise hayatta kalmış ve %100 kusurludur.

Eş destekten yoksun kalma tazminatı: 2.100.000 TL,
Çocuk 1 destekten yoksun kalma: 350.000 TL,
Çocuk 2 destekten yoksun kalma: 280.000 TL,
Cenaze ve defin: 45.000 TL,
Maddi tazminat toplamı (sigortadan): Limit dâhilinde 3.600.000 TL'ye kadar,
Limit aşan kısım (175.000 TL): İşletenden,
Manevi tazminat (3 yakın): 600.000 TL (sürücü/işletenden).

Örnek 3: Müterafik Kusurlu Yolcu

Yolcu, alkollü olduğunu bildiği sürücünün aracına binmiştir. Kaza sonucu yaralanmış, %15 maluliyet almıştır. Bilirkişi yolcunun %25 müterafik kusurlu olduğunu belirlemiştir.

Brüt sürekli iş göremezlik tazminatı: 600.000 TL,
Müterafik kusur indirimi (%25): -150.000 TL,
Net maddi tazminat: 450.000 TL.

Dava ve Tahkim Yolu

Sigorta şirketi başvuruyu reddederse veya yetersiz ödeme yaparsa yolcunun iki seçeneği vardır.

Sigorta Tahkim Komisyonu

Sigorta Tahkim Komisyonuna başvuru, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu madde 30 hükmüne dayanır. Avantajları:

Daha hızlı sonuç (ortalama 4-6 ay),
Düşük başvuru ücreti,
Hakem heyeti tarafından inceleme,
İcra edilebilir karar.

Detaylı bilgi için Sigorta Tahkim Başvurusu rehberimizi inceleyebilirsiniz.

Asliye Ticaret Mahkemesi

Tahkim limiti aşan hâllerde veya tahkim sonucu beğenilmediğinde Asliye Ticaret Mahkemesinde dava açılır. Dava süresi ortalama 18-36 ay olabilir. Davalı; sigorta şirketi, sürücü, işleten ve araç sahibi olabilir.

Zamanaşımı Süresi

Tek taraflı kazada tazminat davası KTK 109 ve TBK 72 hükümlerine göre 2 yıl/10 yıl zamanaşımına tabidir. Olayın suç teşkil etmesi hâlinde (taksirle yaralama/öldürme) ceza zamanaşımı uygulanır. Trafik kazası zamanaşımı rehberimizde tüm süreleri bulabilirsiniz.

Tek taraflı trafik kazası geçirdiyseniz ve yolcu konumundaysanız, sürücünün kusurlu olması tazminat hakkınızı engellemez. Sigorta başvurusu ve dava süreci için Balgat Hukuk iletişim sayfası üzerinden büromuza ulaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Sürücü öldüyse yolcu tazminat alabilir mi?

Evet. Sürücünün ölümü yolcunun tazminat hakkını ortadan kaldırmaz. Yolcu, aracın zorunlu trafik sigortasından tazminatını talep eder. Sürücünün mirasçılarına karşı da manevi tazminat davası açılabilir.

Tek taraflı kazada karakola düşmediği için tazminat alamaz mıyım?

Trafik kazası tespit tutanağı düzenlenmemişse, yolcu sigorta şirketinden tutanak olmaksızın da tazminat talep edebilir. Hastane raporu, tanık ifadeleri, fotoğraf ve görüntü kayıtları delil olarak kullanılabilir.

Yolcunun emniyet kemeri yoksa tazminat alamaz mı?

Emniyet kemeri takmamak tazminat hakkını ortadan kaldırmaz; ancak müterafik kusur indirimine yol açar. Yargıtay 17. HD genellikle %10-25 arası indirim uygular.

Sigorta limiti 3,6 milyon TL aşılırsa ne olur?

Aşan kısım için yolcu/yakınları doğrudan sürücüye, işletene veya araç sahibine karşı dava açar. Bu kişilerin malvarlığı üzerinden tahsil yoluna gidilir.

Aile üyem aracı kullanırken kaza yaptı; tazminat almak ayıp mı?

Hayır. Aracı kullanan aile bireyi tek taraflı kazada kusurlu olsa bile, yolcunun tazminat hakkı zorunlu trafik sigortası kapsamındadır. Sigorta primi tam da bu durumlar için ödenmektedir.

Manevi tazminat sigorta şirketinden alınır mı?

Hayır. Zorunlu trafik sigortası manevi tazminat ödemez. Manevi tazminat sürücü, işleten veya araç sahibinden talep edilir.

Sorumluluk Reddi Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Tek taraflı trafik kazasında yolcu tazminatı, somut olayın koşullarına, kusur durumuna ve sigorta poliçesi şartlarına göre değişkenlik gösterir. Doğru başvuru ve dava stratejisi için bir avukatın değerlendirmesi tavsiye edilir.

Tek Taraflı Trafik Kazası Yolcu Tazminatı 2026: Sigorta Hakları