Maluliyet Tazminatı: Hesaplama, Rapor ve Dava Rehberi 2026 | Ankara

Trafik kazası veya iş kazası sonucunda kalıcı sağlık kaybı yaşayan kişilerin en önemli hukuki talepleri arasında maluliyet tazminatı gelmektedir. Maluliyet tazminatı; mağdurun kaza sonucu ortaya çıkan sürekli çalışma gücü kaybı nedeniyle uğradığı gelir ve yaşam kalitesi kaybını telafi etmek amacıyla ödenir. Bu makalede maluliyet raporunun nasıl alınacağını, hesaplama yöntemini, SGK mahsubunu ve dava sürecini kapsamlı biçimde açıklıyoruz.

Maluliyet (Sürekli İş Göremezlik) Kavramı

Maluliyet, kaza sonucu oluşan yaralanma veya hastalık nedeniyle kişinin çalışma kapasitesinin kalıcı olarak azalması ya da tamamen yitirilmesidir. Tıbbi tedavi sürecinin tamamlanmasının ardından iyileşme sağlanamayan durumlar maluliyet olarak değerlendirilir.

Hukuki çerçevede maluliyet tazminatı, TBK 54. maddesinde bedensel zarar kalemleri arasında "çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar" olarak yer alır.

Maluliyet Raporu Nasıl Alınır?

Adli Tıp Kurumu'na Başvuru

Maluliyet raporunun en güvenilir ve mahkemeler tarafından en çok kabul gören kaynağı Adli Tıp Kurumu (ATK)'dur. Başvuru için:

• Savcılık, mahkeme veya avukat aracılığıyla sevk yazısı alınması gerekir.
• Tüm tıbbi belgeler (ameliyat raporları, röntgen, MR, epikriz) toplanmalıdır.
• ATK'nın ilgili ihtisas dairesi (Trafik İhtisas Dairesi veya İş ve Meslek Hastalıkları Dairesi) başvuruyu değerlendirir.
• Sonuç genellikle 2–6 ay içinde çıkar.

Devlet/Üniversite Hastanesi Sağlık Kurulu

Tam teşekküllü devlet hastaneleri ve üniversite hastanelerinin sağlık kurulları da maluliyet raporu düzenleyebilir. Bu raporlar mahkemelerde kabul edilir; ancak karşı taraf itiraz ederse ATK'ya gönderme kararı verilebilir.

Özel Hastane Raporları

Özel sağlık kuruluşlarından alınan raporlar da sunulabilir; fakat mahkemeler genellikle bu raporları ATK raporuyla karşılaştırır ve çelişki varsa ATK görüşüne üstünlük tanır.

Maluliyet Oranı Neye Göre Belirlenir?

Maluliyet oranının belirlenmesinde çeşitli mevzuat ve tablolar kullanılır:

• Çalışma Gücü Kaybı Cetvelleri: Sosyal Güvenlik Kurumu'nun belirlediği tablolar esas alınır.
• Uluslararası sınıflandırmalar (AMA Kılavuzu): Bazı davalarda uluslararası standartlar da dikkate alınır.
• Uzman hekimin klinik değerlendirmesi: Yaralanmanın niteliği, yeri ve kalıcılığı belirleyicidir.

Maluliyet oranı %0 ile %100 arasında belirlenir. %100 tam maluliyet anlamında olup kişinin tamamen çalışamaz hâle geldiğini ifade eder.

Aktüeryal Hesaplama Yöntemi

Maluliyet tazminatı, Yargıtay'ın benimsediği 3-dönemli aktüeryal yöntemle hesaplanır:

Bilinen Dönem

Kaza tarihinden hesaplama (dava) tarihine kadar geçen gerçek süre. Bu dönemde fiilen yaşanan gelir kaybı belge ve bordrolara dayalı olarak hesaplanır.

Aktif Dönem

Hesaplama tarihinden emeklilik yaşına kadar süre. Net gelir × maluliyet oranı formülüyle yıllık kayıp belirlenir. Ardından TRH-2010 yaşam tablosu ve %10 iskonto oranıyla peşin değere indirgenir.

Pasif Dönem

Emeklilik yaşından istatistiksel ölüm yaşına kadar süre. Bu dönemde net asgari ücretin 2/3'ü esas alınarak hesaplama yapılır.

"Sürekli iş göremezlik tazminatı hesaplanırken davacının kaza tarihindeki yaşı, cinsiyeti, mesleği, elde ettiği net gelir ile belirlenen maluliyet oranı dikkate alınarak aktüer bilirkişisi tarafından TRH-2010 tablosu uygulanmak suretiyle hesaplama yapılmalıdır."

Kusur Oranı İndirimi

TBK 52 gereğince mağdurun kendi kusuru varsa tazminattan indirim yapılır. Örneğin mağdur %20 oranında kusurlu bulunursa, aktüeryal hesapla belirlenen tazminatın %20'si düşülür. Bu nedenle kusur tespitine titizlikle itiraz edilmesi gerekmektedir.

SGK Sürekli İş Göremezlik Gelirinin Mahsubu

SGK tarafından bağlanan sürekli iş göremezlik geliri, hesaplanan mahkeme tazminatından mahsup edilir. Mahsup işlemi şöyle yürür:

• SGK'nın belirlediği maluliyet oranı ile mahkemenin belirlediği oran farklılık gösterebilir.
• SGK geliri, aktüeryal yöntemle peşin değere çevrilerek tazminattan düşülür.
• Kalan net fark, talep edilebilecek gerçek tazminat miktarını oluşturur.
• SGK rücu hakkını kullanarak sorumlu taraftan söz konusu bedeli talep edebilir.

Güvence Hesabı'na Başvuru

Kazada karşı tarafın sigortası yoksa, kaçak araç söz konusuysa veya araç çalıntıysa Güvence Hesabı'na başvurulabilir. Güvence Hesabı, bu tür durumlarda bedensel zararları ZMSS limitleri dahilinde karşılar.

İtiraz Hakkı

Maluliyet raporuna ya da aktüer bilirkişi raporuna itiraz etme hakkınız mevcuttur:

• ATK raporu için Üst Kurul görüşü talep edilebilir.
• Bilirkişi raporuna mahkemede yazılı itiraz dilekçesi sunulabilir (15 gün içinde).
• Yeni tıbbi belge veya uzman görüşü delil olarak sunulabilir.
• Mahkeme gerekirse ek bilirkişi atanmasına karar verebilir.

Maluliyet Tazminatında Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Tedavi bitmeden maluliyet raporu almaya çalışmayın; erken rapor düşük oran gösterebilir.
• Tüm tıbbi belgelerinizi eksiksiz toplayın.
• Gelir belgelerinizi (bordro, vergi beyanı) düzenli saklayın.
• Zamanaşımı süresini (2 yıl) takip edin; gerekirse ihtiyati tedbir veya ihtarname gönderin.
• Sigorta şirketinin ilk teklifini incelemeden kabul etmeyin.