Muris muvazaası, miras bırakanın mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla mal varlığını üçüncü kişilere gerçek iradesini gizleyerek devretmesidir. Bu tür devir işlemleri miras hukukunun en sık karşılaşılan uyuşmazlık kaynaklarından birini oluşturur.
Muris Muvazaası Nedir?
Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı (1.4.1974 tarih, 1/2 sayılı) çerçevesinde muris muvazaası; miras bırakanın, mirasçılardan mal kaçırmak niyetiyle bir taşınmazını satış veya başka bir işlem görüntüsüyle gerçekte bağış olarak devretmesidir. Bu durumda devre konu işlem görünürde satış, gerçekte bağış niteliği taşıdığından geçersizdir.
Tapu İptali ve Tescil Davası
Muvazaa iddiasıyla açılan davada mahkeme; işlemin muvazaalı olduğuna kanaat getirirse tapu kaydını iptal ederek taşınmazı miras bırakanın mirasçıları adına tescil eder. Her mirasçı kendi miras payı oranında bu davayı açabilir.
İspat Yükü
Muvazaayı iddia eden mirasçıya ispat yükü düşer. İspat araçları şunlardır:
- Satış bedelinin gerçek piyasa değeriyle orantısız olması
- Devir sonrası miras bırakanın taşınmazı kullanmaya devam etmesi
- Tanık ifadeleri ve yazışmalar
- Taraflar arasındaki yakın ilişki (örneğin belirli bir çocuğa yapılan devir)
- Devir tarihi ile miras bırakanın sağlık durumu arasındaki bağ
Zamanaşımı
Muris muvazaasına dayanan tapu iptali davaları miras bırakanın ölümünden itibaren 10 yıllık zamanaşımına tabidir. Ancak Yargıtay bazı kararlarında bu davalarda zamanaşımının uygulanmayacağını kabul etmiş olmakla birlikte bu konu tartışmalı olmaya devam etmektedir.
Sık Sorulan Sorular
Miras bırakanım sağlığında evi sattı, dava açabilir miyim?
Evet. Satış bedelinin düşüklüğü veya devrin bağış amacı taşıdığına ilişkin delil varsa muris muvazaası davası açılabilir.
Sadece bir mirasçı dava açabilir mi?
Evet. Her mirasçı kendi payı için bağımsız olarak dava açabilir.
Taşınmaz üçüncü kişiye satılmışsa ne olur?
Üçüncü kişi iyiniyetli alıcıysa tapu iptali zorlaşır; ancak iyiniyetin araştırılması gerekir. Kötüniyetli üçüncü kişilere karşı dava açılabilir.