Mirasçılıktan Çıkarma (Iskat) 2026

Mirasçılıktan çıkarma (ıskat), mirasbırakanın belirli koşulların varlığı hâlinde saklı pay sahibi mirasçıyı mirastan tamamen dışlamasına olanak tanıyan hukuki bir müessesedir. Türk Medeni Kanunu bu yetkiyi iki farklı biçimde düzenlemiştir.

Cezai Iskat (TMK m.510)

Mirasbırakan, aşağıdaki durumlarda saklı pay sahibi mirasçıyı vasiyetname veya miras sözleşmesiyle mirastan çıkarabilir:

• Mirasçı, mirasbırakana ya da mirasbırakanın yakınlarından birine karşı ağır bir suç işlemişse (örneğin şiddet, dolandırıcılık, cinsel suç),
• Mirasçı, mirasbırakana karşı aile hukukundan doğan yükümlülükleri ağır biçimde çiğnemişse (örneğin bakım yükümlülüğünü yerine getirmemek).

Cezai ıskat, vasiyetname ya da resmi miras sözleşmesiyle yapılmak zorundadır ve gerekçesi belirtilmelidir. Gerekçesiz ıskat kararı tenkise konu olabilir.

Koruyucu Iskat (TMK m.513)

Mirasçı, borç ödemeden aciz içindeyse ve mirasbırakan, miras payının mirasçının alacaklılarına geçmesini önlemek istiyorsa koruyucu ıskat yoluna gidebilir. Bu hâlde çıkarılan mirasçının saklı payı, mirasçının altsoyu lehine ayrılarak kendisine değil onlara verilir. Altsoy yoksa koruyucu ıskat yapılamaz.

Ispat Yükü

Mirasçılıktan çıkarmanın geçerliliği tartışmaya açılırsa ıskatın haklı nedenine dayandığını ispat yükü mirasbırakanın mirasçılarına düşer (TMK m.512). Bu nedenle mirasbırakan sağlığında ıskat gerekçelerini belgeleyen kanıtları (mahkûmiyet kararı, tanık beyanı, yazışmalar) saklamalıdır.

Iskatın İptali Davası

Mirasçılıktan çıkarılan kişi, ıskatın hukuka aykırı olduğunu düşünüyorsa vasiyetnamenin tenfizinden itibaren 1 yıl içinde iptal davası açabilir. Mahkeme ıskatın gerekçesinin gerçekleşip gerçekleşmediğini inceler; gerekçe kanıtlanamazsa ıskat iptal edilir.

Mirastan Yoksunluk ile Farkı

Mirastan yoksunluk (TMK m.578) mirasbırakanın iradesine bağlı olmaksızın kanun gereği gerçekleşir; ciddi suç işleyen mirasçı kendiliğinden mirastan düşer. Iskat ise mirasbırakanın aktif bir irade beyanı gerektirir. İkisi birbirinin alternatifi değil, farklı durumlara uygulanan ayrı kurumlardır.

Sık Sorulan Sorular

Çocuğumu tamamen mirastan çıkarabilir miyim? Yalnızca TMK m.510'daki koşullar gerçekleşmişse; aksi hâlde çocuğun saklı payı korunur.

Iskat vasiyetname olmadan yapılabilir mi? Hayır; ıskat mutlaka resmi vasiyetname veya miras sözleşmesiyle yapılmalıdır.