İşyerinde mobbing (psikolojik taciz), çalışanların iş hayatındaki en ciddi sorunlardan biridir. Sistematik, tekrarlayan ve kişinin onurunu zedeleyen bu davranışlar Türk hukukunda hem İş Kanunu hem de Türk Borçlar Kanunu kapsamında yaptırıma bağlanmıştır.
Mobbing Nedir?
Mobbing; işyerinde bir çalışana yönelik sistematik, tekrarlayan ve uzun süreli psikolojik baskı, aşağılama, dışlama veya onur kırıcı davranışlar bütününüdür. Uluslararası tanıma göre bu davranışların en az 6 ay boyunca haftada en az 1 kez tekrarlanması aranmakla birlikte Türk mahkemeleri daha kısa süreleri de kabul etmektedir.
Mobbing Sayılan Davranışlar
- Sürekli eleştiri, küçük düşürme ve aşağılama
- İş dışına itme, toplantılara çağırmama, bilgi akışını kesme
- Anlamsız görevler verme veya iş yükünü aşırı artırma
- Yıldırmak amacıyla sürekli yer değiştirme talepleri
- Söylenti yayma ve itibar zedeleme
- Fiziksel taciz veya tehdit (ağırlaştırılmış mobbing)
Hukuki Dayanak
Türkiye'de mobbinge karşı hukuki koruma birden fazla kaynakta düzenlenmiştir:
- TBK m. 417: İşverenin kişiliği koruma borcu; psikolojik tacize karşı açık düzenleme içerir.
- İş Kanunu m. 24/II-b: İşçinin, ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırı davranan işverene karşı iş akdini haklı fesih hakkı.
- Anayasa m. 17: Kişinin maddi ve manevi bütünlüğüne dokunulamaz ilkesi.
Mobbing Davası Açmak İçin Adımlar
1. Delil Toplayın: E-posta, mesaj kayıtları, tanık isimleri, raporlar, SGK kayıtları ve psikolojik sağlık belgelerini saklayın.
2. Psikologdan/Psikiyatristten Destek Alın: Mobbing kaynaklı psikolojik bozuklukların tıbbi belgelenmesi hem sağlığınız hem de dava süreciniz açısından kritiktir.
3. İşverene Yazılı Bildirim: Noterden ihtarname çekerek mobbinge son verilmesini isteyin. Bu belge dava sürecinde önemlidir.
4. Arabuluculuk: İş mahkemesinde dava açmadan önce zorunlu arabuluculuk ön şartı yerine getirilmelidir.
5. Dava Açma: Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa iş mahkemesinde tazminat davası açılabilir.
Talep Edilebilecek Tazminatlar
- Kıdem tazminatı (haklı fesih halinde)
- Manevi tazminat (TBK 58)
- Maddi tazminat (gelir kaybı, tedavi giderleri)
- İşe iade talebi (belirli koşullarda)
Balgat Hukuk Desteği
Mobbing davalarında delillerin eksiksiz toplanması ve sürecin doğru yürütülmesi belirleyicidir. Balgat Hukuk & Arabuluculuk Bürosu, işçilere iş hukuku alanında kapsamlı destek sunmaktadır. 0312 285 5153 numaralı hattı arayabilirsiniz.