Sabah kartınızı ATM'ye soktuğunuzda veya telefon bankacılığında hesabınızı kontrol ettiğinizde "bloke" ya da "icra haczi" ibaresiyle karşılaşmak, son derece stres yaratıcı bir durumdur. Banka hesabına haciz geldi diyorsanız yapılacak ilk şey paniklemek değil, hangi adımların hangi sırayla atılması gerektiğini anlamaktır. Bu rehber, İcra ve İflas Kanunu'nun 89. maddesi çerçevesinde bu soruları yanıtlamaktadır.
Banka Hesabına Haciz Nasıl Konulur?
İcra takibinin kesinleşmesinin ardından alacaklı, icra müdürlüğünden borçlunun banka hesaplarına haciz konulmasını talep edebilir. İcra müdürlüğü, UYAP sistemi üzerinden bankalara elektronik haciz müzekkeresi gönderir. Banka, gelen yazıya göre hesabı borç miktarınca bloke eder. Bu işlem genellikle 1-3 iş günü içinde gerçekleşir. Hesaptaki mevcut bakiye dondurulurken sonraki girişler de (maaş, havale vb.) kısmen bloke kapsamına girebilir.
Banka Hesabına Haciz Geldiğinde İlk Adımlar
1. Hangi İcra Dosyasından Geldiğini Öğrenin
Bankaya giderek veya UYAP Vatandaş Portalı'ndan hesabınızdaki bloğun hangi icra dosyasına dayandığını sorgulayabilirsiniz. Dosya numarasını, alacaklının kim olduğunu ve borç miktarını öğrenmek için bu adım zorunludur.
2. Borcun Gerçekliğini Değerlendirin
İcra dosyasını öğrendikten sonra şu sorulara cevap arayın: Bu borç gerçek mi? Daha önce ödendi mi? Zamanaşımına uğramış mı? Takip usulüne uygun mu başlatıldı? Yanıtlarınıza göre izleyeceğiniz yol değişir.
Haciz Sonrası Hangi Yollar İzlenebilir?
Borç Gerçekse: Ödeme veya Yapılandırma
Borcu kabul ediyorsanız en hızlı çözüm, dosyaya faiz ve masraflarıyla birlikte ödeme yapmaktır. Ödemenin ardından alacaklı vekili icra dairesine "fek" (haciz kaldırma) talebi sunar; icra dairesi bankaya bloke kaldırma yazısı gönderir. Banka bu yazıyı aldıktan sonra birkaç iş günü içinde bloğu teknik olarak kaldırır. Ödeme gücünüz yoksa alacaklıyla yazılı taksit protokolü yapılabilir; genellikle ilk peşinat ve fek taahhüdü içerir.
Borç Yoksa veya Haksızsa: Menfi Tespit Davası
Borçlu olmadığınızı düşünüyorsanız Asliye Hukuk Mahkemesi'nde menfi tespit davası açabilirsiniz. Dava süresince mahkemeden tedbir talep ederek teminat karşılığında bloğun geçici kaldırılması mümkündür. Bu konuda Ödeme Emrine İtiraz yazımızda daha ayrıntılı bilgi bulabilirsiniz.
Usul Hatası Varsa: İcra Mahkemesine Şikayet
Haciz işleminin hukuka aykırı yapıldığını (örn. haczedilemeyen hesaba bloke konulması, tebligat usulsüzlüğü, yanlış kişinin hesabına haciz) düşünüyorsanız İİK m.16 kapsamında icra mahkemesine şikayet yoluna gidebilirsiniz. Öğrenme tarihinden itibaren 7 gün içinde başvurulmalıdır.
Haczedilemeyen Hesap ve Gelirler
Kanun, bazı gelir ve hesapları borçlunun temel yaşam hakkını korumak amacıyla hacizden muaf tutmuştur. Bu kapsamda değerlendirilenler:
- Emekli maaşı: 5510 sayılı Kanun'un 93. maddesi uyarınca nafaka borcu dışında haczedilemez. Bankalar kimi zaman kredi sözleşmelerine eklenen onay maddesiyle kesinti yapsa da, bu rıza emekli maaşının yasal teminatını ortadan kaldırmaz.
- Maaşın dörtte üçü: İİK m.83 uyarınca işçi ücretinin en fazla dörtte biri haczedilebilir; tamamına bloke konulamaz.
- Sosyal yardımlar ve engelli maaşı: Devlet tarafından sağlanan bu gelirler haczedilemez.
- Nafaka ödemeleri: Nafaka alacaklısına yapılan ödemeler haczedilemez.
Haciz İhbarnameleri: 89/1, 89/2, 89/3
Borçlunun bankadaki alacaklarına haciz konulmasında üçlü ihbarname sistemi işler:
- 89/1 İhbarnamesi: Bankaya gönderilen ilk yazıdır. Banka, 7 gün içinde hesapta para bulunup bulunmadığını ve miktarını icra dairesine bildirmek zorundadır. Bu aşamada hesap bloke edilir.
- 89/2 İhbarnamesi: Banka 15 gün içinde ödeme yapmazsa gönderilir. Banka 7 gün içinde itiraz etmezse zimmetinde para varmış sayılır.
- 89/3 İhbarnamesi: 89/2'ye de itiraz edilmezse bankanın tutarı ödemesi veya menfi tespit davası açması için son 15 günlük süre verilir.
Üçüncü kişi konumundaki banka, 89/1'e itiraz etmek istiyorsa 7 gün içinde icra dairesine yazılı olarak bildirimde bulunmalıdır. Sürelerin takibi hem hesap sahibi hem de banka açısından kritiktir. Maaş üzerindeki kısıtlamalar için İcra Maaşın Ne Kadarını Keser? rehberimize bakabilirsiniz.
Yanlış Kişinin Hesabına Haciz Konulursa
Borçluyla aynı adı paylaşmak ya da UYAP sorgusundaki bir hata nedeniyle farklı bir kişinin hesabına hatalı haciz uygulanabilir. Bu durumda haciz ihbarnamesini alan üçüncü kişi, 7 gün içinde icra dairesine yazılı itirazda bulunarak hesabın kendisine ait olduğunu ve borçluyla ilgisi bulunmadığını belgelemelidir. İtiraz süresi kaçırılmışsa icra mahkemesinde istihkak davası açılabilir.
Bloğun Kaldırılması Sonrası
İcra dosyası kapandıktan veya fek kararı çıktıktan sonra banka bloke işlemini kaldırır; ancak bu birkaç iş günü sürebilir. Bloğun kaldırılması için icra dairesinin bankaya yazı göndermesi gerekir; takip dosyası kapanmış olsa bile bu yazı otomatik gönderilmez. Bu nedenle borcu ödedikten sonra ayrıca icra dairesine başvurarak haciz kaldırma talebinde bulunmanız gerekmektedir.
Büromuzun Bu Konudaki Hizmet Alanı
Banka hesabına gelen haciz işleminde hangi yolun izleneceği, borcun gerçekliğine ve usule bağlıdır. Balgat Hukuk Bürosu, Ankara icra avukatlığı kapsamında menfi tespit davası, icra mahkemesine şikayet ve haciz kaldırma süreçlerinde hukuki temsil hizmeti sunmaktadır. Değerlendirme için 0312 285 5153 numarasını arayabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; bireysel hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için bir avukattan görüş almanız önerilir.