Nafaka Nedir ve Türleri Nelerdir?
Nafaka, Türk Medeni Kanunu kapsamında boşanma sürecinde veya sonrasında ekonomik açıdan zayıf tarafın ya da çocukların geçimini sağlamak amacıyla hükmedilen düzenli parasal ödemedir. Türk hukukunda üç temel nafaka türü bulunmaktadır:
- Tedbir Nafakası: Boşanma davası süresince, dava sonuçlanana kadar geçici olarak ödenen nafakadır. Mahkeme, dava açıldıktan sonra resen veya talep üzerine tedbir nafakasına hükmedebilir.
- İştirak Nafakası: Boşanma kararının kesinleşmesiyle birlikte, velayeti almayan ebeveynin çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılımını sağlamak amacıyla ödenen nafakadır. Çocuk erginlik çağına (18 yaş) ulaşana kadar devam eder; eğitim durumuna göre uzatılabilir.
- Yoksulluk Nafakası: Boşanma nedeniyle yoksulluğa düşen eş lehine, diğer eş tarafından ödenen ve süresiz nitelik taşıyan nafakadır. Yargıtay içtihadında yoksulluk, kişinin kendi geçimini sağlayacak gelirden yoksun kalması biçiminde tanımlanmaktadır.
Nafaka Miktarı Nasıl Belirlenir?
Nafaka miktarı hâkim tarafından belirlenir; tarafların anlaşması halinde protokolde kararlaştırılan tutar esas alınır. Mahkeme kararıyla belirlenen nafakada şu kriterler gözetilir:
- Nafaka yükümlüsünün ekonomik gücü: Net ücret, kira geliri, işyeri geliri ve diğer tüm gelirleri dikkate alınır.
- Nafaka alacaklısının ihtiyaçları: Çocuk için eğitim, sağlık, kıyafet ve sosyal etkinlik giderleri; eş için barınma, beslenme ve yaşam standardı değerlendirilir.
- Hayat standardı ilkesi: Çocuğun veya nafaka alacaklısı eşin, evlilik öncesine yakın bir yaşam standardını sürdürmesi hedeflenir.
- Hakkaniyetin gözetilmesi: Yargıtay, nafaka miktarının nafaka yükümlüsünü mağdur etmemesini de gözetmektedir. Bu nedenle belirli gelir aralıklarına göre pratik oranlar oluşmuştur.
Yargıtay İçtihadına Göre Oran Aralıkları
Yargıtay kararları incelendiğinde iştirak nafakasının genellikle nafaka yükümlüsünün net gelirinin %13 ile %38'i arasında belirlendiği görülmektedir. Bu oranlar, çocuk sayısına göre şu şekilde dağılmaktadır:
- 1 çocuk: Net gelirin %13–18'i
- 2 çocuk: Net gelirin %20–27'si
- 3 çocuk: Net gelirin %26–33'ü
- 4 ve üzeri çocuk: Net gelirin %30–38'i
Yoksulluk nafakası ise evlilik süresine ve tarafların ekonomik durumuna göre net gelirin %18 ile %40'ı arasında belirlenmektedir. Uzun süreli evliliklerde ve büyük gelir farkı bulunan durumlarda oran daha yüksek olabilmektedir.
Nafaka Davası Açmak için Gerekli Belgeler
Nafaka davası açarken mahkemeye sunulacak belgeler şunlardır:
- Nüfus cüzdanı veya kimlik belgesi
- Boşanma ilamı veya derdest boşanma dava dilekçesi (tedbir nafakasında)
- Nafaka yükümlüsünün gelirini gösteren belgeler (bordro, vergi levhası, banka ekstreleri)
- Çocuğun okul, sağlık ve diğer gider belgeleri
- Kira sözleşmesi veya konut giderlerine ilişkin belgeler
Nafaka Artırım ve Azaltım Davası
Hükmedilen nafaka miktarı, tarafların ekonomik koşullarında önemli değişim olması ya da enflasyon nedeniyle değişim talep edilebilir. Nafaka artırım davası, alacaklı tarafından; nafaka azaltım veya kaldırma davası ise yükümlü tarafından açılır. Mahkeme, dava tarihindeki güncel ekonomik koşulları ve TÜFE endeksini esas alarak yeni miktarı belirler.
Pratik bir çözüm olarak boşanma protokolüne yıllık TÜFE artışı kaydı eklenmesi, sonradan dava açılmasını büyük ölçüde önlemektedir. Anlaşmalı boşanma sürecinde avukat desteğiyle hazırlanan protokoller bu açıdan kritik önem taşır.
Nafaka davanızda hak ettiğiniz miktarı almak veya haksız nafaka talebine itiraz etmek için Ankara boşanma avukatı sayfamızı ziyaret edin →