Boşanma Davası Nasıl Açılır? 2026 Adım Adım Rehber

Boşanma davası açmak, pek çok kişi için hem duygusal hem de hukuki açıdan zorlu bir süreçtir. Türk hukukunda boşanma, Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 161-184. maddeleri arasında düzenlenmiş olup usul hukuku bakımından 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) uygulanır. Bu rehberde, boşanma davasının nasıl açılacağını, hangi mahkemenin görevli ve yetkili olduğunu, gerekli belgeleri ve 2026 yılı itibarıyla güncel harç miktarlarını adım adım ele alacağız.

Anlaşmalı Boşanma ve Çekişmeli Boşanma Arasındaki Fark

Boşanma davası açmadan önce hangi boşanma türünün söz konusu olduğunu belirlemek, sürecin uzunluğunu ve maliyetini doğrudan etkiler.

Anlaşmalı Boşanma (TMK m. 166/3)

Anlaşmalı boşanma, eşlerin boşanmanın tüm sonuçları üzerinde (velayet, nafaka, mal paylaşımı, tazminat) protokol düzeyinde uzlaşması hâlinde mümkündür. Bu yolda şu koşullar aranır:

• Evliliğin en az 1 yıl sürmüş olması (TMK m. 166/3),
• Her iki tarafın da dava açması ya da birinin açtığı davayı diğerinin kabul etmesi,
• Eşlerin hâkim önünde bizzat hazır bulunması ve iradesini açıkça beyan etmesi,
• Yazılı bir boşanma protokolü sunulması.

Anlaşmalı boşanma genellikle tek duruşmada sonuçlanır ve ortalama 1-3 ay içinde kesinleşir.

Çekişmeli Boşanma

Çekişmeli boşanma, eşlerin boşanma sebeplerinde veya boşanmanın sonuçlarında anlaşamaması durumunda açılan davadır. TMK'da sayılan özel boşanma sebepleri (zina, hayata kast, pek kötü muamele, suç işleme, terk, akıl hastalığı) ile genel sebep olan evlilik birliğinin temelinden sarsılması (TMK m. 166/1-2) dayanak gösterilebilir. Çekişmeli davalarda süreç, delil toplanması ve bilirkişi incelemelerine bağlı olarak 1-3 yıla kadar uzayabilir.

Görevli Mahkeme: Aile Mahkemesi

Boşanma davalarında görevli mahkeme Aile Mahkemesi'dir (4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun, m. 4). Aile Mahkemesi bulunmayan yerlerde ise Asliye Hukuk Mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla davaya bakar.

Yetkili Mahkeme: TMK m. 168 ve 6 Aylık Oturma Koşulu

TMK m. 168 uyarınca boşanma davasında yetkili mahkeme şunlardır:

• Eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesi,
• Davadan önce son altı ay birlikte oturdukları yer mahkemesi.

Uygulamada davacı, her iki seçenekten birini kullanabilir. Ankara'da ikamet eden ya da son altı aydır Ankara'da birlikte yaşayan eşler, davayı Ankara Aile Mahkemesi'nde açmalıdır.

Dava Dilekçesi: Zorunlu Unsurlar

Boşanma dava dilekçesi HMK m. 119 hükümleri çerçevesinde hazırlanır. Dilekçede yer alması gereken unsurlar şunlardır:

• Mahkemenin adı,
• Davacı ve davalının adı, soyadı, TC kimlik numarası ve adresleri,
• Varsa avukat bilgileri ve vekaletname,
• Dava konusu ve talep (boşanma kararı, nafaka, velayet, tazminat vb.),
• Hukuki dayanak (TMK ilgili maddesi),
• Deliller (tanık listesi, belge listesi, bilirkişi talebi),
• Sonuç ve talep bölümü,
• Tarih ve imza.

Anlaşmalı boşanmada dilekçeye protokol eklenmesi zorunludur. Protokolün mahkemece uygun bulunmaması hâlinde hâkim gerekli değişiklikleri talep edebilir.

Zorunlu Belgeler

Boşanma davası açılırken sunulması gereken belgeler şunlardır:

• Nüfus cüzdanı fotokopisi (davacının),
• Evlilik cüzdanı veya evlenme belgesi (nüfus müdürlüğünden ya da e-Devlet'ten alınabilir),
• Nüfus kayıt örneği (aile kütüğü sureti — e-Devlet üzerinden alınabilir),
• Varsa müşterek çocuklara ait nüfus kayıt örnekleri,
• Anlaşmalı boşanmada protokol metni,
• Dava dilekçesi (2 nüsha + davalı sayısı kadar),
• Harç makbuzu.

Harçlar ve Masraflar (2026)

2026 yılı itibarıyla boşanma davası açılırken ödenmesi gereken harç ve masraflar şu şekilde özetlenebilir:

• Başvurma harcı: Sabit tarife üzerinden (2026 Harçlar Kanunu tarifesine göre yaklaşık 400-600 TL),
• Peşin harç: Nispi harç oranı; ancak boşanma davalarında maktu harç uygulanır (yaklaşık 600-800 TL),
• Tebligat masrafları: PTT kanalıyla gönderilecek her tebligat için ayrı ücret (yaklaşık 100-150 TL/adet),
• Bilirkişi ücreti: Mahkemece atanan bilirkişi için avans yatırılır (1.000-5.000 TL arası değişir),
• Tanık yol giderleri: Tanıkların yol ve tazminat masrafları da peşin yatırılır.

Harç miktarları her yıl yeniden değerleme oranına göre Maliye Bakanlığı tarafından güncellenmektedir. Güncel rakamlar için e-Devlet veya yerel adliye veznesinden bilgi alınması önerilir.

Duruşma Süreci

Ön İnceleme Duruşması

Dava dilekçesinin mahkemece kabulünün ardından davalıya tebligat yapılır. Davalı 2 hafta içinde cevap dilekçesi sunabilir. Ardından mahkeme ön inceleme duruşması belirler (HMK m. 137-142). Bu duruşmada:

• Dava şartları ve ilk itirazlar incelenir,
• Taraflar sulhe veya arabuluculuğa davet edilir,
• Uyuşmazlık konuları netleştirilir,
• Delil listesi sunulur.

Tahkikat Aşaması

Ön inceleme tamamlandıktan sonra tahkikat aşamasına geçilir. Bu aşamada tanıklar dinlenir, belgeler incelenir, gerekirse sosyal inceleme uzmanı ya da pedagog raporu alınır. Çekişmeli davalarda mahkemeler birden fazla tahkikat duruşması yapabilir.

Sözlü Yargılama ve Karar

Tahkikat tamamlanınca mahkeme sözlü yargılama duruşması yapar; taraflar son beyanlarını sunar. Ardından hâkim kararını açıklar. Kararın gerekçeli hâli tebliğ edildikten sonra 2 hafta içinde istinaf yoluna başvurulabilir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi Kararı

"Boşanma davasının anlaşmalı boşanmaya dönüştürülmesi için her iki tarafın da bizzat mahkemede hazır bulunması ve iradelerini açıkça ortaya koymaları zorunludur. Taraflardan birinin yokluğunda anlaşmalı boşanmaya hükmedilmesi usul ve yasaya aykırıdır."

Avukat Tutmak Zorunlu mu?

Türk hukukunda boşanma davalarında avukat tutmak zorunlu değildir; ancak özellikle çekişmeli davalarda hukuki temsil büyük önem taşır. Usul hatalarından kaynaklanan hak kayıpları (süre aşımı, delil sunulmaması, yanlış mahkemede dava açılması) telafisi zor sonuçlara yol açabilir. Ankara'da deneyimli bir boşanma avukatıyla çalışmak, hem süreci hızlandırır hem de menfaatlerinizi en iyi biçimde korur.

Adım Adım Boşanma Davası Açma Rehberi

Boşanma davasını ilk kez açacak kişiler için süreci doğru sırayla yürütmek hem zaman hem de maddi tasarruf sağlar. Aşağıda 2026 yılı uygulaması esas alınarak hazırlanmış adım adım kontrol listesi yer almaktadır.

Adım 1: Boşanma Türünü Belirleme

İlk aşamada eşler arasında anlaşma sağlanıp sağlanamayacağı netleştirilmelidir. Velayet, nafaka, mal paylaşımı ve tazminat konularında mutabakat varsa anlaşmalı boşanma, aksi halde çekişmeli boşanma yoluna gidilir. Anlaşmalı boşanma süreci hakkında detaylı bilgi için anlaşmalı boşanma tek celse şartları rehberi incelenmelidir.

Adım 2: Belgelerin Hazırlanması

Nüfus kayıt örneği (aile kütüğü dahil), evlilik cüzdanı sureti, kimlik fotokopileri, varsa müşterek çocukların nüfus kayıtları toplanır. e-Devlet üzerinden "Nüfus Kayıt Örneği Belgesi Sorgulama" hizmetiyle bu belgeler ücretsiz alınabilir. Çekişmeli davada delil olarak kullanılacak whatsapp yazışmaları, banka ekstreleri, kamera görüntüleri ve tanık listesi de bu aşamada hazırlanır.

Adım 3: Yetkili Mahkemenin Tespiti

TMK m. 168 çerçevesinde davacının yerleşim yeri veya son altı ay birlikte oturulan yer Aile Mahkemesi yetkilidir. Ankara'da Çankaya, Sincan, Yenimahalle, Keçiören, Mamak, Etimesgut gibi büyük ilçelerde ayrı aile mahkemeleri bulunur. Yetkisiz mahkemede açılan dava için davalı taraf süresi içinde yetki itirazında bulunursa dosya yetkili mahkemeye gönderilir.

Adım 4: Dava Dilekçesinin Yazılması

HMK m. 119 unsurları eksiksiz işlenerek dilekçe hazırlanır. Çekişmeli davada kusur iddiaları, dayanak vakıalar, talep edilen tazminat ve nafaka tutarları somut biçimde gösterilmelidir. Anlaşmalı davada ise protokolün dilekçeye ek olarak sunulması zorunludur.

Adım 5: Harç ve Masrafların Yatırılması

Adliye veznesine başvurma harcı, peşin harç ve gider avansı yatırılır. Gider avansı tebligat, müzekkere ve bilirkişi giderleri için kullanılır. Avans eksik yatırılırsa mahkeme tamamlanması için süre verir; süre içinde yatırılmazsa dosya işlemden kaldırılabilir (HMK m. 120).

Adım 6: Tevzi Bürosuna Başvuru

Hazırlanan dilekçe ve ekler adliyedeki tevzi bürosuna teslim edilir. Tevzi bürosu UYAP üzerinden rastgele bir aile mahkemesine dosyayı havale eder. Avukat aracılığıyla yapılan başvurularda doğrudan UYAP üzerinden e-imzayla başvuru mümkündür.

Adım 7: Tebligat ve Cevap Süresi

Mahkeme dilekçeyi davalıya tebliğ eder. Davalı 2 hafta içinde cevap dilekçesi sunabilir (HMK m. 127). Cevap dilekçesinde karşı dava, yetki itirazı veya zamanaşımı itirazı gibi hususlar ileri sürülebilir.

Adım 8: Duruşmalar ve Karar

Ön inceleme, tahkikat ve sözlü yargılama duruşmaları yapılır. Mahkeme kararını verir ve gerekçeli karar yazılır. Tarafların itiraz hakkı saklıdır.

Boşanma Davasında Tedbir Nafakası ve Geçici Önlemler

Boşanma davası süresince eşlerin ve müşterek çocukların geçimi için TMK m. 169 uyarınca tedbir nafakasına hükmedilir. Tedbir nafakası, dava süresince geçerli olup karar kesinleşince yoksulluk veya iştirak nafakasına dönüşür. Bu nafakanın hesaplanması ve dava açılmadan talep edilmesi prosedürü için tedbir nafakası rehberi incelenmelidir.

Tedbir nafakası dışında hâkim, eşin ve çocukların güvenliği için aşağıdaki tedbirleri de kararlaştırabilir:

• Aile konutuna ilişkin tedbirler: Konutu hangi eşin kullanacağı belirlenir; diğer eş geçici olarak ayrılır.
• Mal varlığı üzerinde tedbir: Bir eşin mal kaçırma şüphesi varsa tapu, banka ve şirket payları üzerinde tedbir konulabilir.
• Çocukla kişisel ilişki kararı: Velayet kesin karara bağlanana kadar geçici kişisel ilişki düzenlemesi yapılır.
• 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma kararı: Şiddet riski varsa uzaklaştırma, iletişim yasağı ve konuta yaklaşma yasağı verilebilir. Koruma kararına itiraz prosedürü için 6284 koruma kararı itiraz sayfasına bakılabilir.

Boşanma Davasında Sıkça Yapılan Hatalar

Uygulamada boşanma davası açan kişilerin sıkça düştüğü hatalar şu şekilde özetlenebilir:

Yetkisiz Mahkemede Dava Açma

TMK m. 168 dışındaki bir mahkemede dava açılması, davalının yetki itirazıyla birlikte aylarca süre kaybına yol açar. Dosya yetkili mahkemeye gönderilene kadar süreler işlemez. Özellikle eşlerden biri taşınmışsa son altı aylık birlikte oturulan yer iyi tespit edilmelidir.

Eksik veya Yanlış Vakıa Sergileme

Çekişmeli boşanmada dilekçedeki vakıalar tahkikat aşamasında genişletilemez. HMK m. 141 uyarınca vakıalar dilekçeyle birlikte ileri sürülmelidir. Sonradan hatırlanan kusur iddiaları davanın sonraki aşamalarında ileri sürülemez.

Delillerin Hukuka Aykırı Yöntemle Toplanması

Eşin telefonuna casus yazılım yüklemek, izinsiz ses kaydı almak, ortak hesap olmayan e-postaları okumak gibi yöntemler hem TCK kapsamında suç oluşturur hem de elde edilen delillerin hukuka aykırı sayılıp dosyadan çıkarılmasına yol açar. Bu konuda aldatma ispatında dijital deliller rehberi yol göstericidir.

Mal Rejimi Tasfiyesini Birlikte İstememe

Boşanma davasıyla birlikte mal rejimi tasfiyesi talep edilmezse, kararın kesinleşmesinden sonra ayrı bir dava açılması gerekir. Bu ek davanın süreci 2-4 yıl daha sürebilir. 2026 itibarıyla edinilmiş mallara katılma rejimi tasfiyesi hesaplaması için edinilmiş mallara katılma rejimi tasfiyesi sayfasını inceleyebilirsiniz.

Anlaşmalı Dava Niyetiyle Çekişmeli Açma

Eşler arasında karşılıklı husumet yoksa çekişmeli boşanma dilekçesi vermek, ileride anlaşmalı boşanmaya dönüşüm sürecini zorlaştırır. Karşı taraf cevap dilekçesinde kusur isnatları üretebilir. Anlaşma ihtimali varsa baştan anlaşmalı dilekçeyle başlamak akılcıdır.

Boşanma Davasında Maliyet Kalemleri (2026 Detay)

Boşanma davası açmanın toplam maliyeti, davanın türüne, dosyaya konulacak taleplere ve avukatlık ücretine göre değişmektedir. 2026 yılı itibarıyla genel kalemler aşağıdaki gibidir:

• Başvurma harcı: Harçlar Kanunu (1) sayılı tarifeye göre maktu tutar (yıllık yeniden değerlemeyle güncellenir).
• Peşin harç: Boşanma davalarında maktu nitelikte olup başvurma harcına eklenir.
• Karar ve ilam harcı: Karar verildikten sonra ilam çıkarılırken nispi veya maktu olarak alınır.
• Vekalet harcı: Avukat aracılığıyla yürütülen davalarda dosyaya konur.
• Gider avansı: Tebligat, müzekkere, posta, bilirkişi gibi giderler için yatırılır. HMK m. 120 uyarınca dava açılışında istenir; eksik kalan kısımlar süreç içinde tamamlanır.
• Bilirkişi ücretleri: Pedagog, psikolog, sosyal hizmet uzmanı, gayrimenkul değerleme uzmanı atanması halinde her bilirkişi için ayrı avans yatırılır.
• Tanık masrafları: Tanık başına yol ve tanıklık ücreti avans olarak istenir.
• Avukatlık ücreti: Ankara Barosu asgari ücret tarifesinin altında olmamak üzere serbestçe kararlaştırılır.
• Vekaletname noter ücreti: Vekaletnamenin noter onayı için ayrıca ödenir.
• Tapu ve nüfus belgesi giderleri: Mal paylaşımı talep edilen davalarda tapu kayıt örneği temini için ek gider doğar.

2026 yılında uygulanan harç tutarları her yılbaşında yeniden değerleme oranına göre güncellenir. Güncel rakamlar için Resmî Gazete'de yayımlanan Harçlar Kanunu Genel Tebliği takip edilmelidir. Dava açıldıktan sonra harç noksanlığı tespit edilirse mahkeme, davacıya tamamlama süresi verir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinden Önemli İçtihatlar

Boşanma davalarında Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin son yıllardaki istikrarlı içtihatları, alt derece mahkemelerinin uygulamalarına yön vermektedir. Aşağıda pratik açıdan kritik bazı içtihat satırları yer almaktadır:

Kusur Dengesinin Tespiti

"Evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına neden olan olaylarda eşlerin kusur dereceleri ayrı ayrı belirlenmeli; ağır kusurlu eş lehine tazminat ve nafakaya hükmedilemez. Tam kusurlu eşin boşanma talebi, karşı tarafın itirazıyla reddedilebilir (TMK m. 166/2)."

Affedilen Olayların Boşanmada Kullanılması

"Affedilen veya hoşgörü ile karşılanan kusurlu davranışlar, sonradan boşanma sebebi olarak ileri sürülemez. Eşlerin barışıp birlikte yaşamaya devam etmeleri, önceki kusurların affedildiği karinesini doğurur."

Tedbir Nafakasının Gerekçesiz Reddedilemeyeceği

"Tedbir nafakası talebi, eşin ve çocuğun mevcut yaşam standardını koruma amacı taşır. Hâkim, talep edilen tedbir nafakasını gerekçesiz olarak reddedemez; tarafların ekonomik durumunu araştırmak zorundadır."

Boşanma Davasında Kritik Süreler ve Zamanaşımı

Boşanma davasında usul ve esas yönünden uyulması gereken pek çok süre bulunmaktadır. Süre kaçırmanın hak kaybına yol açabileceği durumlar şu şekildedir:

• Zina sebebine dayalı boşanma davası: Davacı eşin olayı öğrenmesinden itibaren 6 ay ve her halükarda olayın gerçekleşmesinden itibaren 5 yıl içinde dava açılmalıdır (TMK m. 161).
• Hayata kast, pek kötü ve onur kırıcı davranış: Öğrenme tarihinden itibaren 6 ay, her halükarda 5 yıl (TMK m. 162).
• Terk nedeniyle boşanma: Terk en az 6 ay sürmüş olmalı, ardından hâkim aracılığıyla eve dön ihtarı çekilmeli ve 2 ay beklenmelidir (TMK m. 164).
• Cevap dilekçesi süresi: Tebligattan itibaren 2 hafta.
• İstinaf süresi: Gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta.
• Temyiz süresi: İstinaf kararının tebliğinden itibaren 2 hafta (parasal değerin temyiz sınırını aşması halinde).
• Tedbir kararına itiraz: Tebliğden itibaren 1 hafta.
• Eşlerden birinin ölmesi: Boşanma davası kişiye sıkı sıkıya bağlı olduğundan ölümle düşer; ancak mirasçılar kusur ispatı yönünden davaya devam edebilir (TMK m. 181).

Boşanma Davası ile Birlikte Açılabilecek Ek Talepler

Boşanma davasıyla birlikte aynı dosyada görülebilecek pek çok talep bulunmaktadır. Bu talepleri ayrı dosyalarda yürütmek hem masraflı hem de zaman alıcıdır. Tek dosyada birleştirme imkanları:

• Tazminat talepleri: Maddi ve manevi tazminat (TMK m. 174) boşanma davasıyla birlikte talep edilebilir.
• Tedbir, iştirak ve yoksulluk nafakası: Üç nafaka türü de aynı dilekçede istenebilir.
• Velayet ve kişisel ilişki: Müşterek çocukların velayeti ve kişisel ilişki tesisi aynı dosyada karara bağlanır.
• Aile konutu şerhi ve kullanım hakkı: Aile konutuna ilişkin TMK m. 194 hükümleri çerçevesinde talepler dosyaya konulabilir.
• Soyadı talebi: Kadının evlilik öncesi soyadına dönmemesi veya kocanın soyadını kullanmaya devam etmesi yönündeki talepler dosyaya eklenir.
• Mal rejimi tasfiyesi: Edinilmiş mallara katılma rejimi tasfiyesi ayrı dosya olmakla birlikte boşanma dosyasıyla birleştirilebilir veya tefrik edilerek görülebilir.

Dava Sonrası: Kararın Kesinleşmesi ve İşlemler

Boşanma kararı verildikten sonra tamamlanması gereken işlemler vardır. Bu işlemler eksik kalırsa boşanma resmiyet kazanmamış sayılabilir veya bazı haklar kullanılamaz.

Gerekçeli Kararın Yazılması

Hâkim, sözlü yargılama duruşmasında kısa kararı açıklar. Gerekçeli karar makul süre içinde yazılarak taraflara tebliğ edilir. Bu tebliğ, istinaf süresinin başlaması açısından kritiktir.

İstinaf ve Temyiz Aşaması

Taraflar gerekçeli kararı tebliğ aldıktan sonra 2 hafta içinde istinaf yoluna başvurabilir. İstinaf kararı yine 2 hafta içinde temyiz edilebilir (parasal sınır aşılırsa). Hiçbir yola başvurulmazsa karar kesinleşir.

Nüfus Müdürlüğüne Tescil

Kesinleşen boşanma kararı, mahkeme tarafından nüfus müdürlüğüne bildirilir ve eşlerin nüfus kayıtlarına işlenir. Tarafların ayrıca başvurması gerekmez; ancak güncellenmiş nüfus cüzdanı için ilçe nüfus müdürlüğüne gidilebilir.

Tapu ve Banka İşlemleri

Mal paylaşımına ilişkin hükümler varsa tapu devirleri, banka hesabı taksimleri ve şirket pay devirleri kesinleşmiş ilam ve harç ödemesiyle birlikte yapılır.

Velayet ve Nafaka İşlemleri

Velayet kararı kesinleştikten sonra çocuğa ait pasaport, okul kayıt, sağlık işlemleri velayet sahibi ebeveyn tarafından yürütülür. Nafaka ödemeleri kararda belirtilen banka hesabına yapılır; ödenmemesi halinde icra takibi başlatılabilir.