2019 yılından itibaren belirli ticari uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurmak zorunlu hâle getirilmiştir. Bu düzenleme iş mahkemelerinin yükünü azaltmak ve tarafların daha hızlı çözüme kavuşmasını sağlamak amacıyla hayata geçirilmiştir.
Hangi Ticari Uyuşmazlıklar Kapsama Giriyor?
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 5/A maddesi uyarınca TTK'da düzenlenen ve tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebildiği ticari uyuşmazlıklar zorunlu arabuluculuk kapsamındadır. Başlıca örnekler:
- Ticari satış sözleşmelerinden doğan alacak ve tazminat talepleri
- Ortaklar arası uyuşmazlıklar (adi ortaklık, ticaret şirketi)
- Franchising, distribütörlük ve acente sözleşmesi uyuşmazlıkları
- Ticari kira ve leasing anlaşmazlıkları
- Haksız rekabetten doğan tazminat talepleri
- Kambiyo senetlerinden (çek, senet) kaynaklanan uyuşmazlıklar
Zorunlu Arabuluculuğun Dışında Kalanlar
Aşağıdaki uyuşmazlıklar ticari arabuluculuk kapsamı dışındadır:
- Tarafların serbestçe tasarruf edemediği kamu düzenine ilişkin konular
- Tüketici uyuşmazlıkları (bunlar için ayrı tüketici arabuluculuğu sistemi mevcuttur)
- İş hukuku uyuşmazlıkları (ayrı zorunlu arabuluculuk sistemi geçerlidir)
Süreç Nasıl İşliyor?
Dava açılmadan önce taraflardan biri, ARSS'ye (Arabulucu Sicil ve Sistem) kayıtlı arabuluculuk bürosuna başvurur. Arabulucu atanır; taraflar bildirimden itibaren 3 hafta içinde (uzatılabilir) süreci tamamlamaya çalışır. Son tutanakta anlaşma sağlandığı ya da sağlanamadığı kayıt altına alınır.
Anlaşma Sağlandığında
Tarafların imzaladığı anlaşma belgesi, icra edilebilirlik şerhi alındığında ilam niteliği kazanır. Bu belge doğrudan icraya konulabilir; ayrıca mahkeme kararı gerekmez. Bu özellik ticari arabuluculuğun en önemli avantajlarından biridir.
Arabuluculuğun Avantajları
- Hız: Ticaret mahkemelerinde yıllar sürebilen davalar arabuluculukta birkaç haftada sonuçlanabilir.
- Gizlilik: Ticari sırlar mahkeme kayıtlarına geçmez.
- Esneklik: Taraflar mahkemenin veremeyeceği yaratıcı çözümler (ödeme planı, stok takası, hizmet bedeli vb.) üretebilir.
- İlişkiyi koruma: İş ortaklıkları çekişmeli dava yerine müzakereyle sürdürülebilir.
Sık Sorulan Sorular
Arabuluculuğa gitmeden dava açarsam ne olur? Dava usulden reddedilir; zorunlu arabuluculuk ön şartı yerine getirilmeden dava kabul edilmez.
Karşı taraf arabuluculuğa katılmak zorunda mı? Başvuruyu aldıktan sonra ilk toplantıya katılmak zorundadır; ancak anlaşma tamamen gönüllülük esasına dayanır.
Ticari uyuşmazlığınız için hızlı ve gizli çözüm: 0312 285 5153