Arabuluculuk Anlaşma Belgesi Nedir?

Arabuluculuk anlaşması icrası, arabuluculuk sürecinin başarıyla tamamlanmasının ardından taraflar arasında imzalanan belgenin hukuki güç kazanarak uygulamaya konulmasını ifade etmektedir. Arabuluculuk görüşmelerinin olumlu sonuçlanması hâlinde taraflar, ulaştıkları mutabakatı arabuluculuk anlaşma belgesiyle kayıt altına almaktadır.

Bu belge, taraflar ve arabulucu tarafından imzalanmakta olup uyuşmazlığın kapsamı, tarafların hak ve yükümlülükleri ile yerine getirilmesi gereken edimleri içermektedir. Arabuluculuk anlaşma belgesinin doğru ve eksiksiz hazırlanması, ileride yaşanabilecek icra sorunlarının önüne geçmek bakımından büyük önem taşımaktadır.

Arabuluculuk anlaşması icrası mekanizması, Türk hukukunda 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu kapsamında düzenlenmektedir. Kanun, arabuluculuk yoluyla çözüme kavuşturulan uyuşmazlıklarda anlaşma belgesinin mahkeme ilamıyla aynı icra gücüne kavuşturulabileceğini öngörmektedir.

İcra Edilebilirlik Şerhi Nedir?

Arabuluculuk anlaşma belgesi, doğrudan icra dairesine sunularak icra takibine konu edilemez. Bunun için öncelikle icra edilebilirlik şerhi alınması gerekmektedir. İcra edilebilirlik şerhi, anlaşma belgesine mahkeme tarafından verilen ve belgeyi kesinleşmiş mahkeme ilamıyla eşdeğer kılan bir onay niteliğindedir.

İcra edilebilirlik şerhi olmaksızın arabuluculuk anlaşma belgesi yalnızca yazılı bir taahhüt belgesi niteliğinde kalır. Karşı taraf yükümlülüklerini yerine getirmediğinde alacaklı, icra yoluna başvuramaz; ancak genel mahkemelerde dava açabilir.

Şerhle birlikte ise anlaşma belgesi ilamlı icra takibinin konusu hâline gelir. Bu, uyuşmazlığın yeniden mahkemede görülmesine gerek kalmaksızın icra dairesine doğrudan başvurulabileceği anlamına gelmektedir. Arabuluculuk anlaşması icrası bu sayede çok daha hızlı ve pratik biçimde gerçekleşebilmektedir.

İcra Edilebilirlik Şerhi Nasıl Alınır?

İcra edilebilirlik şerhi, arabuluculuk anlaşma belgesinin taraflarca imzalanmasının ardından yetkili mahkemeye başvurularak alınmaktadır. İş uyuşmazlıklarında iş mahkemesi, ticari uyuşmazlıklarda asliye ticaret mahkemesi ve diğer uyuşmazlıklarda sulh hukuk veya asliye hukuk mahkemeleri yetkili mahkeme olarak karşımıza çıkmaktadır.

Başvuru için hazırlanması gereken belgeler: imzalı arabuluculuk anlaşma belgesi (asıl veya noter onaylı suret), arabulucu sicil numarası ve iletişim bilgilerini içeren arabulucu bildirim yazısı ve başvuran tarafın kimlik belgesidir.

Güncel mevzuat çerçevesinde arabuluculuk uygulamasına ilişkin ayrıntılı bilgiye Adalet Bakanlığı Arabuluculuk Daire Başkanlığı'nın resmi sitesinden ulaşabilirsiniz.

Mahkeme, başvuruyu inceleyerek anlaşma belgesinin kanuna aykırı bir hüküm içerip içermediğini denetler. Herhangi bir aykırılık tespit edilmezse şerh verilir. Bu inceleme kısa sürmekte olup genellikle duruşma yapılmadan dosya üzerinden sonuçlandırılmaktadır.

Şerh Sonrası İcra Takibi

İcra edilebilirlik şerhini alan taraf, yükümlülüklerini yerine getirmeyen karşı taraf hakkında ilamlı icra takibi başlatabilmektedir. Bu süreç, normal bir mahkeme ilamının icraya konulmasıyla aynı şekilde işlemektedir.

İcra dairesine başvurularak icra emri çıkartılması talep edilir. Borçluya tebliğ edilen icra emrinde belirtilen süre içinde borcun ödenmemesi hâlinde taşınır veya taşınmaz mallar, banka hesapları ve maaş üzerine haciz uygulanabilmektedir.

Arabuluculuk anlaşması icrası sürecinde dikkat edilmesi gereken önemli bir husus, anlaşma belgesinin içeriğidir. Belgenin net ve uygulanabilir yükümlülükler içermesi, icra aşamasında karşılaşılabilecek sorunları önemli ölçüde azaltmaktadır. Bu nedenle arabuluculuk görüşmelerinde avukat desteği alınması büyük önem taşımaktadır.

İtiraz Yolları ve Sınırlılıkları

Arabuluculuk anlaşmasına dayalı icra takibine itiraz, genel mahkeme ilamlarına itirazdan daha sınırlı bir hukuki zemine sahiptir. Borçlu, anlaşmanın içeriğine dair itirazını genel mahkemelerde açacağı menfi tespit veya istirdat davasıyla ileri sürebilmektedir.

İcra mahkemesine ise yalnızca şekli itirazlar yöneltilebilmektedir. Borcun ödendiği, ertelendiği, zamanaşımına uğradığı veya ibra edildiği gibi itirazlar bu kapsamda değerlendirilmektedir.

Anlaşma belgesinin esasına yönelik itirazlar — örneğin irade sakatlığı veya içerik hatası iddiaları — genel mahkemelerde görülmektedir. Bu nedenle anlaşma aşamasında metnin doğru hazırlanması, ilerleyen süreçteki uyuşmazlıkları önlemek açısından kritik önem taşımaktadır.

Dava Yoluna Göre Avantajlar

Arabuluculuk anlaşması icrası, dava yoluna kıyasla pek çok önemli avantaj sunmaktadır. Bu avantajların bilinmesi, uyuşmazlık çözümünde doğru yolun seçilmesine katkı sağlamaktadır.

Hız: Arabuluculuk süreci ortalama birkaç hafta ile birkaç ay arasında tamamlanmaktadır. Mahkeme davaları ise yıllarca sürebilmektedir.

Maliyet: Arabuluculuk görüşmesi masrafları, uzun soluklu dava masraflarının çok altında kalmaktadır. Ayrıca zorunlu arabuluculuk uyuşmazlıklarında anlaşma sağlanması durumunda harç avantajı da söz konusudur.

Gizlilik: Arabuluculuk süreci gizli tutulmaktadır. Bu özellik, özellikle ticari ve iş uyuşmazlıklarında itibar açısından büyük önem taşımaktadır.

Esneklik: Mahkeme kararları kanun çerçevesiyle sınırlıyken, arabuluculuk anlaşmaları taraflara daha yaratıcı ve esnek çözüm seçenekleri sunmaktadır.

Arabuluculuk hakkında daha fazla bilgi için zorunlu arabuluculuk ve iş sözleşmesi feshi makalelerimizi inceleyebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

İcra edilebilirlik şerhi almak zorunlu mu?

Hayır, taraflar anlaşma belgesini imzaladıktan sonra karşılıklı rıza ile yerine getiriyorlarsa şerhe gerek kalmaz. Şerh yalnızca borçlunun yükümlülüklerini yerine getirmediği durumlarda zorunlu hâle gelmektedir.

Şerh almak ne kadar sürer?

Mahkemenin iş yüküne bağlı olarak değişmekle birlikte şerh başvurusu genellikle birkaç hafta ile birkaç ay arasında sonuçlanmaktadır.

Her türlü uyuşmazlıkta icra edilebilirlik şerhi alınabilir mi?

Arabuluculuk yoluyla çözüme kavuşturulan ve kanuna aykırılık içermeyen uyuşmazlıklarda şerh alınabilmektedir. Kamu düzenini ilgilendiren veya tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği konulardaki anlaşmalar şerh kapsamı dışında tutulmaktadır.