İştirak nafakası, velayeti bulunmayan ebeveynin çocuğun bakım, eğitim ve yaşam giderlerine katkı amacıyla ödemekle yükümlü tutulduğu aylık nafakadır. Türk Medeni Kanunu m. 182 çerçevesinde belirlenen bu nafaka, çocuğun yararını esas alır.
İştirak Nafakasını Etkileyen Faktörler
Mahkeme nafaka miktarını belirlerken şu unsurları değerlendirir:
- Nafaka yükümlüsünün net geliri ve ekonomik gücü
- Velayeti elinde bulunduran ebeveynin geliri
- Çocuğun yaşı, eğitim durumu ve sağlık ihtiyaçları
- Yaşam standartları ve çocuğun alıştığı yaşam düzeyi
- Çocuk sayısı ve diğer bakmakla yükümlü olunan kişiler
Nafaka Miktarı Nasıl Hesaplanır?
Kanunda sabit bir formül bulunmamakla birlikte uygulamada nafaka yükümlüsünün net gelirinin %25-33'ü arasında iştirak nafakasına hükmedilmesi yaygın bir yaklaşımdır. Birden fazla çocuk varsa bu oran artabilir; ancak nafaka yükümlüsünün asgari geçim standardını koruyacak miktarın altına inilmemelidir.
Nafaka Alt ve Üst Sınırı
Türk hukukunda kanunda belirlenmiş bir nafaka tavanı yoktur; mahkeme somut koşullara göre takdir yetkisini kullanır. Asgari ücretin belirli bir oranı ise alt sınır olarak esas alınabilmektedir.
Nafaka Ödememe Durumu
Nafaka ödenmezsem icra takibi başlatılabilir. Maaşa doğrudan haciz uygulanabilir ve nafaka borçlusu tazyik hapsiyle karşılaşabilir. Nafaka ödememek suç teşkil eder (TCK m. 233).
Nafaka Artırımı ve Azaltımı
Enflasyon, tarafların değişen ekonomik koşulları veya çocuğun artan ihtiyaçları gerekçesiyle nafaka artırımı davası açılabilir. Aynı şekilde nafaka yükümlüsünün gelirinin belirgin biçimde azalması durumunda indirim davası açılabilir.
Nafaka Ne Zamana Kadar Devam Eder?
İştirak nafakası kural olarak çocuğun ergin olduğu yaşa (18) kadar ödenir. Ancak çocuk yükseköğretime devam ediyorsa bu süre uzatılabilir. Ayrıca çocuğun evlenmesi veya kendi geçimini sağlayabilir hale gelmesi nafakayı sona erdirir.
Sık Sorulan Sorular
Nafaka miktarı mahkemece mi belirlenir, yoksa anlaşma yapabilir miyiz?
Anlaşmalı boşanmada taraflar nafaka konusunda serbestçe anlaşabilir. Mahkeme, anlaşmayı çocuğun yararına aykırı bulmadıkça onaylar.
İşsiz kalırsam nafaka ödemek zorunda mıyım?
Evet, nafaka mahkeme kararıyla belirlenmişse ödeme yükümlülüğü devam eder. Ancak gelir durumunuzdaki köklü değişiklik için nafaka indirimi davası açabilirsiniz.
Çocuğun annesiyle görüşemiyorum, yine de nafaka ödemeli miyim?
Evet. Nafaka yükümlülüğü ile kişisel ilişki hakkı birbirinden bağımsızdır; kişisel ilişki engellense dahi nafaka ödenmesi gerekir.